သက္ရွိ မ်ိဳးစိတ္(၅)မ်ိဳးရဲ႕ မ်ိဳးတုန္းေပ်ာက္ကြယ္သြားခဲ့ရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းမ်ား

ပထမဦးဆံုးအေၾကာင္းျပခ်က္ကေတာ့ ကမၻာႀကီးကေျပာင္းလဲလာလို႕ပါပဲ။ ေလာကရဲ႕နိယာမအရ ျဖစ္ၿပီးရင္ပ်က္တတ္တဲ့ သဘာဝကိုေတာ့ ထည့္သြင္းစဥ္းစားသင့္ပါတယ္။ ဘယ္ရာမွ တည္ျမဲျခင္းသေဘာတရားမရွိဘဲ အခ်ိန္ကာလတစ္ခုအၾကာမွာ ေပ်ာက္ကြယ္သြားျခင္းကို လူသားေတြရဲ႕အဆိုအရေတာ့ မ်ိဳးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္ျခင္းလို႕ ဆိုၾကပါတယ္။

အေမႊးရွည္ရွိတဲ့ ဆင္ႀကီးေတြ၊ ဒိုင္ႏိုေဆာေတြကို ယေန႕ေခတ္မွာ မျမင္ရေတာ့တာဟာ မ်ိဳးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္ျခင္းေၾကာင့္ပါပဲ။ ဒါဟာ သဘာဝတရားႀကီးရဲ႕ ဝမ္းနည္းဖြယ္ရာ ဓေလ့တစ္ခုပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီတစ္ေခါက္မွာေတာ့ ဗဟုသုတရေစရန္အလို႕ငွာ ကမၻာေပၚမွာ မ်က္စိေရွ႕မွာတင္ မ်ိဳးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္သြားခဲ့တဲ့ တိရိစၦာန္ (၅) မ်ိဳးကို ေရြးခ်ယ္ၿပီး ဘာေၾကာင့္ မ်ိဳးသုဥ္း ေပ်ာက္ကြယ္သြားခဲ့ရတယ္ ဆိုတာကို ေဖာ္ျပေပးခ်င္ပါတယ္။

Tecopa pupfish

ကယ္လီဖိုးနီးယားမွာ ေတြ႔ရတတ္တဲ့ tecopa pupfish ေလးေတြဟာ ေရပူစမ္းတို႕လို ေႏြးေထြးတဲ့အပူခ်ိန္ေရထဲမွာ က်က္စားတတ္ၾကတဲ့ ငါးအုပ္စုေလးေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၆၀ ခုႏွစ္ေလာက္မွာေတာ့ ေရပူစမ္းေတြ၊ ေရေႏြးစိမ္ကန္ေတြေခတ္စားလာခဲ့ၿပီး စီးပြားေရးအရ သဘာဝေရပူစမ္းေတြကို လူမ်ားအတြက္ အသံုးခ်ဖို႔ သိမ္းပိုက္လိုက္ၿပီးခ်ိန္မွာေတာ့ tecopa pupfish ေတြတျဖည္းျဖည္းမ်ိဳးသုဥ္းသြားခဲ့ပါတယ္။ ေရေႏြးပိုင္းေတြမွာ ေနလို႕မျဖစ္ႏုိင္ေတာတာေၾကာင့္ အနီးအနားမွာရွိတဲ့ ျမစ္ေရထဲသို႕ ေျပာင္းေရႊ႕က်က္စားခဲ့ၾကရၿပီး ေရေအးေတြေၾကာင့္ ေသဆံုးခဲ့ရပါတယ္။

E.Theriot / U.S Fish and Wildlife Service
Great auk

အတၱလန္တစ္ေျမာက္ပိုင္းမွာ ေနထိုင္က်က္စားခဲ့ၾကတဲ့ ငွက္မ်ိဳးစိတ္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ပင္ကြင္းငွက္ေတြနဲ႔ ဆင္တူတဲ့ သြင္ျပင္ရွိၿပီး အသားေၾကာင့္ လူသားေတြရဲ႕အမဲလိုက္ျခင္းကို အလြန္အကၽြံခံခဲ့ရတာေၾကာင့္ ၁၉ ရာစုအေက်ာ္ေလာက္မွာ မ်ိဳးသုဥ္းသြားခဲ့ၾကပါတယ္။

READ
သမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္အၾကမ္းၾကဳတ္ဆံုး ျပစ္မႈမ်ားကို ၾကဴးလြန္ခဲ့သူအမ်ိဳးသမီးမ်ား
John James Audubon, Bird Artist of America (1785-1851)
Tasmanian tiger

မ်ိဳးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့ရတဲ့အထဲ ၾသစေၾတးလ်တိုက္မွာ ရွိခဲ့ဖူးတဲ့ tasmanian က်ားေတြဟာ နာမည္အႀကီးဆံုး ျဖစ္ပါတယ္။ သားပိုက္ေကာင္လို ဝမ္းဗိုက္နားမွာ အိတ္ပါရွိၿပီး သားေပါက္ေလးေတြကို အဲဒီအိတ္ထဲမွာ ျပဳစုၾကပါတယ္။ ၁၉၀၀ ခုႏွစ္ထဲမွာေတာ့ အဆိုပါက်ားေတြကို လယ္သမားမ်ားက စတင္အမဲလိုက္ခဲ့ရာ တစ္ျဖည္းျဖည္းမ်ိဳးသုဥ္းခဲ့ရပါတယ္။ ၁၉၃၆ ခုႏွစ္မွာေတာ့ ေနာက္ဆံုးက်န္ရွိခဲ့တဲ့ အထီးေကာင္ဟာ တိရိစၦာန္ရံုေစာင့္ရဲ႕ ေပါ့ဆမႈေၾကာင့္ေသဆံုးခဲ့ရပါတယ္။ က်ားနာမည္ဟာ Benjamin လို႔ေခၚၿပီး သူ႕ရဲ႕ေႏြးေႏြးေထြးေထြးနဲ႔ အိပ္လို႔ရမယ့္ေနရာကို အေစာင့္က ေမ့ၿပီး ေသာ့ခတ္ထားမိတာေၾကာင့္ ေအးခဲၿပီး ေသဆံုးသြားခဲ့တာပဲျဖစ္ပါတယ္။

Baker; E.J. Keller
Cordoba fighting dog

Cordoba မ်ိဳးစိတ္ဟာ ေခြးမ်ိဳးစိတ္ထဲ သိပ္ကိုရွားပါးလြန္းတဲ့ အမ်ိဳးအစားပဲျဖစ္ပါတယ္။ နာက်ဥ္မႈနဲ႔ အေၾကာက္တရားကို ခံစားတတ္တဲ့ အသိေကာရွိရဲ႕လားလို႔ ျပန္ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့ရတဲ့ ေခြးဖိုက္တာေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႕ကို ၁၉ ရာစု၊ အာဂ်င္တီးနားမွာ ေခြးခ်င္းျပန္တိုက္တဲ့ ေလာင္းကစားပြဲေတြမွာ အမ်ားဆံုးအသံုးျပဳၾကပါတယ္။ စတင္တိုုက္ခိုက္ၿပီဆိုကတည္းကိုက သားေကာင္ေသမွ ရပ္ပစ္တတ္တဲ့ေခြးမ်ိဳးေတြမို႕ ယေန႕ေခတ္ ၾကမ္းလွပါခ်ည္ရဲ႕ဆိုတဲ့ bulldog ေတြနဲ႔ ဒိုဗာမင္ေခြးမ်ိဳးေတြေတာင္ မယွဥ္ႏုိင္ၾကပါဘူး။ ဒီလိုရန္လိုတဲ့ စိတ္ထားေၾကာင့္ပဲ Cordoba ေတြ မ်ိဳးပြားရာမွာ အခက္အခဲျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ အထီးနဲ႔အမႏွစ္ေကာင္ကို မ်ိဳးပြားဖို႕အတြက္ ထားေပးရင္းနဲ႔ အခ်င္းခ်င္း ျပန္လည္တိုက္ခိုက္မႈေတြျဖစ္ပြားတာေၾကာင့္ အခ်ိန္ၾကာလာတဲ့အခါမွာေတာ့ မ်ိဳးသုဥ္းခဲ့ၾကတာပဲျဖစ္ပါတယ္။

READ
အဂၤလန္ ဘုရင္မႀကီးရဲ႕ လူသိနည္းေသးတဲ့ လုပ္ပိုင္ခြင့္ ၾသဇာအာဏာမ်ား
wikimedia.org
Stephen island wren

ဒီငွက္မ်ိဳးစိတ္ေတြဟာ နယူးဇီလန္ ကမ္းရိုးတန္းအနားမွာရွိတဲ့ ကၽြန္းငယ္ေလးမွာ ေနထုိင္က်က္စားၾကတဲ့ ငွက္မ်ိဳးစိတ္ျဖစ္ပါတယ္။ Stephen ငွက္ရဲ႕သဘာဝသက္တမ္းကိုက (၁)ႏွစ္သာရွိတာမို႕ ၁၉၅၀ ခုႏွစ္မွာေတာ့ မ်ိဳးသုဥ္းခဲ့တာပဲျဖစ္ပါတယ္။

John Gerrard Keulemans (1842-1912)

Source: Elite Readers

Penny

 

SHARE