နယ္လ္ဆင္မင္ဒဲလားအေၾကာင္း သင္မသိေသးတဲ့ စိတ္၀င္စားဖြယ္ အခ်က္(၇)ခ်က္

Nelson_Mandela_org

နယ္လ္ဆင္မင္ဒဲလား (Nelson Mandela)လို႔ ဆိုလိုက္တာနဲ႔ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံရဲ႕ အေရးပါတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ႀကီးတစ္ေယာက္ကို ျမင္မိၾကမွာပါ။ မင္ဒဲလားဟာ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံရဲ႕ သမၼတမျဖစ္ခင္တုန္းကေတာ့ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အက်ဥ္းေထာင္ထဲမွာ ေနေနခဲ့ရသူတစ္ေယာက္ျဖစ္ၿပီး ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံရဲ႕ ကံၾကမၼာကို ေျပာင္းလဲေစႏိုင္ခဲ့သူတစ္ေယာက္ပါ။  သူဟာ လူျဖဴ၊ လူမည္းခြဲျခားမႈအားလုံးကို တိုက္ဖ်က္ခဲ့သူအျဖစ္လည္း နာမည္ေက်ာ္ၾကားပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအယူအဆေတြကလည္း ေျပာင္ေျမာက္လြန္းလွတာေၾကာင့္ ကမာၻက သိတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏိုဘယ္လ္ဆုရွင္တစ္ေယာက္လည္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို ေခါင္းေဆာင္ႀကီးတစ္ေယာက္ဆီမွာ သင္မသိေလာက္ေသးတဲ့ အခ်က္ေတြ ရွိေနႏိုင္ပါတယ္။

၁။ နယ္လ္ဆန္ မင္ဒဲလား ဆုိတဲ့နာမည္ ျဖစ္လာခဲ့ပုံ

အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ တစ္ကမာၻလုံးက နယ္လ္ဆန္မင္ဒဲလားလို႔သာ သိၾကေပမယ့္ သူ႔ရဲ႕ ငယ္နာမည္ကေတာ့  Rolihlahla ပဲျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ ဇာတိမ်ိဳးႏြယ္စုျဖစ္တဲ့ Xhosa လူေတြရဲ႕ ဘာသာစကားအရေတာ့ အဲဒီနာမည္က သစ္ပင္တစ္ပင္ရဲ႕ အကိုင္းအခက္လို႔ အမည္ရၿပီး ျပႆနာေကာင္လို႔လည္း အဓိပၸာယ္တစ္မ်ိဳးထြက္ပါတယ္။ နယ္လ္ဆန္ ဆိုတဲ့ နာမည္ကေတာ့ သူ မူလတန္းေက်ာင္း ပထမေန႔မွာ သူတို႔အတန္းက ဆရာမ က ေပးလိုက္တဲ့ နာမည္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၂၀ ခုႏွစ္တစ္ဝိုက္မွာေတာ့ အာဖရိကန္မွာ ရွိေနတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြက အဂၤလိပ္လို နာမည္ေပးေလ့ ေပးထရွိတဲ့အတြက္ အခုလို နာမည္မွာ နယ္လ္ဆင္ဆိုၿပီး ေခၚတြင္သြားတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က စၿပီး သူ႔ရဲ႕ နာမည္အရင္း  Rolihlahla ဆိုတဲ့ နာမည္ေပ်ာက္ကြယ္သြားၿပီး နယ္လ္ဆန္ မင္ဒဲလားဆိုၿပီး ျဖစ္လာခဲ့ပါေတာ့တယ္။

၂။ ႐ုပ္ရွင္ကားတစ္ကားမွာ သ႐ုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္

READ
အျမင့္ေၾကာက္သူေတြအတြက္ မရည္ရြယ္တဲ့ ကမာၻ႔အျမင့္ဆံုး နဂါးတစ္ရာ ဓာတ္ေလွကား

ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံရဲ႕ ထင္ရွားတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ႀကီးတစ္ေယာက္ဟာ ႐ုပ္ရွင္ကားတစ္ကားမွာ cameo အျဖစ္သ႐ုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါေသးတယ္။ သူ သ႐ုပ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့ ႐ုပ္ရွင္ကေတာ့ ဒါ႐ိုက္တာ Spike Lee ရဲ႕ Malcolm X ဆိုတဲ့ ႐ုပ္ရွင္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ ႐ုပ္ရွင္ရဲ႕ ေနာက္ဆုံးဇာတ္ဝင္ခန္းမွာ ေက်ာင္းသားေလးေတြကို မိန႔္ခြန္းေျပာရတဲ့ အခန္းမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

၃။ သစ္ေတာက္ငွက္မ်ိဳးစိတ္တစ္ခုကို ဂုဏ္ျပဳနာမည္အေပးခံရဖူး

နယ္လ္ဆန္မင္ဒဲလားဟာ ၂၀ ရာစုရဲ႕ ထင္ရွားတဲ့ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္ျဖစ္တာေၾကာင့္ သူ႔ကို ဂုဏ္ျပဳၿပီး လမ္းနာမည္ေတြ ၊ ပန္းၿခံနာမည္ေတြေပးေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလို ဂုဏ္ျပဳနာမည္ေပးတဲ့ အထဲမွာ ထူးျခားလြန္းတဲ့ ဂုဏ္ျပဳမႈတစ္ခုရွိပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ သမိုင္းမတင္မီေခတ္က ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့တဲ့ သစ္ေတာက္ငွက္မ်ိဳးစိတ္တစ္ခုကို “Australopicus nelsonmandelai” ဆိုၿပီး သူ႔နာမည္ေပးၿပီး ဂုဏ္ျပဳနာမည္တပ္ခဲ့တာပါ။ ဒါ့အျပင္ ေနာက္ထပ္ ထူးဆန္းလွတဲ့ ဂုဏ္ျပဳမႈတစ္ခုလည္း ရွိပါေသးတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္မွာ Leeds တကၠသိုလ္က သိပၸံအဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုကေနၿပီး န်ဳကလီးယားပါတီကယ္ တစ္ခုကို ‘Mandela particle’ဆိုၿပီး နာမည္ေပးခဲ့ပါတယ္။

၄။ တျခားသမၼတရဲ႕ ဇနီးျဖစ္သူကို လက္ထပ္ႏိုင္ခဲ့သူ

ႏိုင္ငံတစ္ခုရဲ႕ ထိပ္တန္းရာထူးရွိတဲ့လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ဇနီးမယားျဖစ္သူကို First Lady  လို႔ ေခၚေဝၚၾကၿပီး နယ္လ္ဆင္မင္ဒဲလားကလည္း အဲဒီ First Lady တစ္ေယာက္ကို ရေအာင္ လက္ထပ္ႏိုင္ခဲ့သူပါ။ မင္ဒဲလားလက္ထပ္ခဲ့သူကေတာ့ Graca Machel ဆိုတဲ့ အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ဟာ မင္ဒဲလားနဲ႔ အေၾကာင္းမပါခင္အခ်ိန္တုန္းက မိုဇမ္ဘီသမၼတျဖစ္သူ Samora Machel ဆိုသူနဲ႔ လက္ထပ္ခဲ့သူပါ။ သူ ေသဆုံးသြားခ်ိန္မွာေတာ့ နယ္လ္ဆင္မင္ဒဲလားနဲ႔ ဘဝသစ္ကို ျပန္လည္ထူေထာင္ခဲ့ပါတယ္။  Samora Machel ဆိုတဲ့ အမ်ိဳးသမီးႀကီးကေတာ့ တကယ့္ကို အမိုက္စားပါပဲ။ သူ လက္ထပ္ခဲ့တဲ့ လူေတြက တိုင္းျပည္ႏွစ္ခုက အေရးပါတဲ့ လူေတြသာျဖစ္ၿပီး ႏွစ္ေယာက္စလုံးကလည္း သမၼတေတြသာျဖစ္ၾကပါတယ္။

၅။ လက္ေဝွ႔ထိုးရာမွာ ဆရာက်လြန္းသူ

နယ္လ္ဆင္မင္ဒဲလားဟာ ရႈပ္ေထြးလြန္းလွတဲ့ ႏိုင္ငံေရးလွည့္ကြက္ေတြၾကားမွာ ေျပာင္ေျမာက္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးႏိုင္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္အျဖစ္လူသိမ်ားၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူ႔မွာ အေရးပါတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအျပင္ တျခားအေရးပါတဲ့ ကြၽမ္းက်င္မႈတစ္ခုရွိပါေသးတယ္။ အဲဒါကေတာ့လက္ေဝွ႔ထိုးရာမွာ မင္ဒဲလားက အင္မတန္ကြၽမ္းက်င္တဲ့ လူတစ္ေယာက္ျဖစ္ေနတာပါပဲ။” ေဘာက္ဆင္ကစားရာမွာ အၾကမ္းဖက္တဲ့ ကစားနည္းကို ကြၽန္ေတာ္လုံးဝ မႀကိဳက္ဘူး။  ကြၽန္တာ္က ေဘာက္ဆင္ရဲ႕ သိပၸံဆန္တဲ့ လွည့္ကြက္ေတြကို စိတ္ဝင္စားတယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ကာကြယ္ဖို႔အတြက္ ဘယ္လိုေရွာင္ရမယ္။ တစ္ဖက္လူကို ဘယ္လိုတိုက္ခိုက္ရမယ္ဆိုတာနဲ႔  ဘယ္လိုျပန္ကာကြယ္ရမလဲဆိုတာေတြက စိတ္ဝင္စားစရာေကာင္းလွပါတယ္လို႔ သူ႔ရဲ႕ အထုပၸတၱိစာအုပ္ထဲမွာ ေဘာက္ဆင္နဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး ေရးသားထားခဲ့ပါတယ္။

 

၆။ အၾကမ္းဖက္သမားအျဖစ္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံရဲ႕ ေစာင့္ၾကည့္ျခင္းခံခဲ့ရဖူးသူ

READ
ကမာၻႀကီးကုိ ေျပာင္းလဲေစခဲ့ေသာ သီအုိရီ (၅) ခု

အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏိုဘယ္လ္ဆုေတြ ရထားၿပီး ကမာၻ႔ႀကီးရဲ႕ အဖိုးမျဖတ္ႏိုင္တဲ့ ေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္ျဖစ္လာခဲ့ေပမယ့္ နယ္လ္ဆန္မင္ဒဲလားက တစ္ခ်ိန္ကေတာ့ ဒီလိုအေျခအေနမဟုတ္ခဲ့ပါဘူး။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံက သူ႔ကို အၾကမ္းဖက္သမားအျဖစ္သတ္မွတ္ၿပီး ေစာင့္ၾကည့္ေရးအစီအစဥ္ေတြခ်ထားရာမွာ သူပါဝင္ခဲ့ပါေသးတယ္။ ဒီလို အေမရိကန္ႏိုင္ငံရဲ႕ သံသယရွိဖြယ္အၾကမ္းဖက္စာရင္းထကေန သူ အသက္ ၈၉ ႏွစ္ေရာက္မွသာ လြတ္ေျမာက္လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီလို အေမရိကန္ရဲ႕ သံသယရွိဖြယ္ အၾကမ္းဖက္သမားစာရင္းထဲမွာ ပါဝင္ခဲ့တာ သူတစ္ေယာက္တည္းေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ သူနဲ႔ သူဦးေဆာင္တဲ့ African National Congress အဖြဲ႕သားတခ်ိဳ႕လည္း ပါဝင္ခဲ့ပါေသးတယ္။

Amazon.com

၇။ သူ အႀကိဳက္ဆုံးကဗ်ာ

နယ္လ္ဆန္မင္ဒဲလားရဲ႕ အႀကိဳက္ဆုံးကဗ်ာကေတာ့ William Ernest Henley ဆိုတဲ့ ကဗ်ာဆရာတစ္ေယာက္ေရးထားတဲ့ “Invictus” ဆိုတဲ့ ကဗ်ာပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီကဗ်ာကို သူ ေထာင္က်ေနစဥ္အတြင္းမွာ ဘဝတူ အက်ဥ္းသားေတြကို သူ ကိုယ္တိုင္မၾကာခဏ ႐ြတ္ဖတ္ျပေလ့ရွိခဲ့တယ္ပါတယ္။ အဲဒီကဗ်ာကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သတင္းစာဆရာႀကီး ဦးညိဳျမက “အႏိုင္မခံ”ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ဘာသာျပန္ထားၿပီး လူေတ္ာေတာ္မ်ားမ်ားလည္း သိၾကတဲ့ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္လည္းျဖစ္ပါတယ္။

Ye Yint Kyaw

SHARE