ေသြးစစ္ျခင္းကေနတစ္ဆင့္ အယ္လ္ဇုိင္းမားေရာဂါကို အႏွစ္(၂၀)ေစာၿပီး ေျခရာခံႏုိင္ေတာ့မည္

Washington University School Of Medicine

အယ္လ္ဇုိင္းမားေရာဂါဆုိတာ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ အသက္(၆၅)ႏွစ္ကေန (၆၅)ႏွစ္ထက္ပိုတဲ့ အသက္အရြယ္ေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ျခြင္းခ်က္ေတြလည္း ရွိၿပီး ဒီအရြယ္မတုိင္ခင္မွာ ျဖစ္တာမ်ိဳးေတြလည္း ရွိပါတယ္။ အလြယ္ေျပာရရင္ အသက္ႀကီးလာတဲ့အခါ ဦးေႏွာက္ဆဲလ္ေတြ ၾကြက္သားေတြ ပုံမွန္အလုပ္မလုပ္ေတာ့ဘဲ မွတ္ဉာဏ္ခ်ိဳ႕ယြင္းျခင္း စတဲ့အေျခအေနေတြကို ျဖစ္ေစတာပါ။

အခု ေသြးစစ္ျခင္းကေနတစ္ဆင့္ အယ္လ္ဇုိင္းမားေရာဂါကို အႏွစ္(၂၀)ေလာက္ေစာၿပီး ေျခရာခံႏုိင္ေတာ့မွာလုိ႔ Metro သတင္းစာရဲ႕ ေဖာ္ျပခ်က္ေၾကာင့္ သိရပါတယ္။ အခု စမ္းသပ္စစ္ေဆးေနတဲ့ ေသြးစစ္နမူနာလုပ္ငန္းက (၁၀၀)%အထိ စိတ္ခ်ယုံၾကည္ရတဲ့အတြက္၊ လူသားထုအေနနဲ႔ အလြန္အေရးပါတဲ့ ေတြ႕ရွိမႈပါဘဲ။

www.who.com

သိပၸံပညာရွင္ေတြရဲ႕အဆုိအရ လူရဲ႕ေသြးထဲမွာ ပါဝင္တဲ့ ပ႐ုိတိန္းဓာတ္တစ္မ်ိဳးဟာ ဦးေႏွာက္ဆဲလ္ေတြကို ထိခိုက္ပ်က္စီးေစႏုိင္ၿပီး၊ အဲဒီပ႐ုိတိန္းဓာတ္ကို အယ္လ္ဇုိင္းမားမတုိင္မီ အႏွစ္(၂၀)ထက္ပိုေစာၿပီး ေသြးစနစ္ထဲမွာ ေတြ႕ရႏုိင္တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

အဲဒီပ႐ုိတိန္းဓာတ္နာမည္ကေတာ့ P-tau217 ျဖစ္ၿပီး၊ အလြန္ေသးငယ္တဲ့အဆင့္ကေန ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာငယ္ေလးေတြအတြင္းကို စိမ့္ဝင္ကာ အေႏွာက္အယွက္ ေပးပါတယ္။ ဒီဓာတ္ပမာဏ ေသြးထဲမွာ ပါဝင္မႈမ်ားျပားေလ ေနာင္တစ္ခ်ိန္မွာ ေသခ်ာေပါက္ အယ္လ္ဇုိင္းမားျဖစ္ဖုိ႔ (၈၉)%ကေန (၉၈)%အထိ ေသခ်ာေလျဖစ္တယ္လုိ႔ ဆိုပါတယ္။

ဒီေလ့လာစမ္းသပ္မႈကို အေမရိကန္ အရီဇုိးနား၊ ကိုလံဘီယာ၊ ဆီြဒင္ အစရွိတဲ့ေနရာေတြမွ လူေပါင္း (၁၄၀၀)ေလာက္ကုိ အေျခတည္ခဲ့တာပါ။ သူတုိ႔ဟာ မွတ္ဉာဏ္ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈ၊ အေပါ့စား မွတ္ဉာဏ္ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈနဲ႔၊ အယ္လ္ဇုိင္းမားအျပင္၊ အျခားအာ႐ုံေၾကာေရာဂါနဲ႔ဆုိင္တဲ့ အေနအထားေတြ ကင္းရွင္းၾကသူေတြျဖစ္ပါတယ္။

ဒီသုေတသနကို ဆီြဒင္ႏုိင္ငံ၊ Lund University မွ ပါေမာကၡ ေဒါက္တာ Oskar Hansson က ဦးေဆာင္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး၊ P-tau217 ပ႐ုိတိန္းဓာတ္ကုိၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ အယ္လ္ဇုိင္းမားနဲ႔ အျခားဦးေႏွာက္အာ႐ုံေၾကာဆုိင္ရာ ေရာဂါေတြကို ကြဲကြဲျပားျပား ခြဲျခားလုိ႔ရတယ္လုိ႔ သူက ေျပာပါတယ္။

Twitter/JAMA

လက္တေလာမွာေတာ့ ဦးေႏွာက္ရဲ႕ ေျပာင္းလဲမႈျဖစ္စဥ္ေတြကို သိရွိႏုိင္ဖုိ႔ Spinal Tap လုိ႔ေခၚတဲ့ စစ္ေဆးမႈကို သုံးေနရပါတယ္။ အဆုိပါစစ္ေဆးမႈမွာေတာ့ Spinal fluid ကို အဓိက စစ္ေဆးတာျဖစ္ၿပီး၊ အယ္လ္ဇုိင္းမားမတုိင္မီ အေျခအေနေတြကို ေလ့လာသုံးသပ္တာပါ။ ဒါေပမယ့္ ကာလအားျဖင့္ အလြန္နီးကပ္မွ သိတာမုိ႔ နစ္နာမႈေတြ မ်ားေစပါတယ္။

အေမရိကန္သုေတသီေတြရဲ႕ စစ္ေဆးေတြ႕ရွိမႈမွာေတာ့ အယ္လ္ဇုိင္းမားမစတင္မီ ဦးေႏွာက္နဲ႔ ေၾကာ႐ုိးမအတြင္းက ႐ုိးတြင္းခ်ဥ္ဆီမွာ P-tau217 ပ႐ုိတိန္းဓာတ္ကုိ ေတြ႕ရွိရတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ အဆုိပါပရုိတိန္းဓာတ္ဟာ cerebrospinal fluid လုိ႔ေခၚတဲ့ အေရာင္မဲ့အရည္အတြင္းမွာ ေပ်ာ္ဝင္ခုိေအာင္းေနတတ္ပါသတဲ့။ ေတြ႕တဲ့ပမာဏမ်ားေလ ေရာဂါျဖစ္တန္ေျခကို တုိင္းတာရတာ လြယ္ေလလုိ႔ သိရပါတယ္။

Wikimedia Commons

St Louis ၿမိဳ႕ Washington University School of Medicine တကၠသိုလ္မွ ပညာရွင္ေတြကေတာ့ (၄)မီလီရွိတဲ့ p-tau217 န႔ဲ႔ အျခား Tau ပမာဏေတြကုိတုိင္းတာဖုိ႔အတြက္ Mass spectrometry အေျခခံတဲ့ တုိင္းတာေရးစနစ္ကို တီထြင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီစနစ္ေၾကာင့္ တြက္ခ်က္တဲ့အပုိင္းမွာ ပုိလြယ္လာခဲ့သလုိ၊ မွန္ကန္တဲ့ရာခုိင္ႏႈန္းကလည္း စိတ္ခ်ရတဲ့ အေနအထား ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

တစ္ေန႔ေန႔မွာ ေသြးစစ္မႈကေန အယ္လ္ဇုိင္းမားကိုသာမက ေသြးတြင္း ကိုလက္စထေရာဓာတ္ ျမင့္မားလြန္းတဲ့လူေတြရဲ႕ လာမယ့္ ဆုိးက်ိဳးေတြကိုပါ ႀကိဳတင္စစ္ေဆးႏုိင္ေတာ့မွာပါ။ University of Exeter Medical School Clive Ballard မွ ပါေမာကၡရဲ႕အဆုိအရ ဒီအေျခအေနရဖုိ႔ ငါးႏွစ္ေလာက္ေတာ့ ၾကာလိမ့္ဦးမယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

လင္းသူရိန္

SHARE