ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ အာတိတ္ေဒသမွာ ငါးနဲ႔ ပင္လယ္ငွက္မ်ား ေသဆံုးမႈျမင့္တက္

Pixabay/skeeze

အာတိတ္စက္ဝန္း ဝန္းက်င္မွာ ရွင္သန္ေနထုိင္ၾကတဲ့ ငါးနဲ႔ ပင္လယ္ငွက္ေတြ အစုလုိက္အၿပံဳလုိက္ ေသဆုံးမႈေတြ ဆက္တုိက္ျဖစ္ေပၚေနလုိ႔ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ပညာရွင္ေတြက အေတာ္ေလးကို စုိးရိမ္ေနၾကပါတယ္။ ဒါဟာ ကမာၻႀကီးရဲ႕ ေျပာင္းလဲလာတဲ့ ရာသီဥတုဆုိးရြားမႈ အက်ပ္အတည္းေတြထဲက သက္ေသတစ္ခုသာ ရွိပါေသးတယ္။

National Geographic ရဲ႕ ထုတ္ျပန္မႈမွာေတာ့ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ ျမင့္တက္မႈဟာ တစ္လက္မရဲ႕ ဆယ္ပုံတစ္ပုံရွိေနၿပီး၊ ဒါဟာ သာမန္အားျဖင့္ေတာ့ စုိးရိမ္စရာမဟုတ္ဘူးလုိ႔ ထင္ျမင္မိၾကမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ တစ္ျခားတစ္ဖက္က ေတြးလွ်င္ ကမာၻႀကီးဟာ ပုိၿပီးပူေႏြးလာသည္ႏွင့္အမွ် ေျမာက္ဝင္႐ုိးစြန္းက ေရခဲေတြ အရည္ေပ်ာ္ေနတာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။

အလက္စကားျပည္နယ္ရဲ႕ (၂၀၁၆) ခုႏွစ္မွာ ေရခဲမွတ္အထက္ (၀.၂၈)ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္သာ ရွိခဲ့ရာမွ၊ (၂၀၁၉)မွာေတာ့ (၁.၃၉)ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္ထိ ရွိလာခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာ ရာစုႏွစ္တစ္ခုအတြင္းမွာ အျမင့္ဆုံးစံခ်ိန္ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာရင္ပင္လယ္ျပင္မွာ ငါးေကာင္ေရႏႈန္း ထုိးက်သြားပါတယ္။

Twitter/InsideClimteChange

အဲဒီကမ္း႐ိုးတန္း တစ္ေလွ်ာက္မွာ ငါးနဲ႔ ပင္လယ္ငွက္ေသေတြ ရာနဲ႔ခ်ီ ေသာင္တင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာ သမုဒၵရာေရရဲ႕အပူခ်ိန္ ပုိမ်ားလာတဲ့ သေဘာျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဒါဟာ ကမာၻ႕တစ္ဝွမ္းလုံးရွိ ရာသီဥတုအေျပာင္းလဲမ်ားရဲ႕ အက်ိဳးဆက္မ်ားျဖစ္ၿပီး၊ အပူခ်ိန္ျမင့္မားလာျခင္းအတြက္ သက္ရွိေတြ ဘယ္လုိဒုကၡေရာက္ေနသလဲဆုိတာ ျမင္ေယာင္မိေစမွာပါ။

သမုဒၵရာေရအပူခ်ိန္ ျမင့္တက္ျခင္းဟာ သမုဒၵရာအတြင္း ေဂဟစနစ္ကို ဆုိးရြားစြာ သက္ေရာက္ေနေၾကာင္း သိႏုိင္မွာျဖစ္ၿပီး၊ ေရေနသတၱဝါေတြအေနနဲ႔ ဘယ္ေလာက္အထိ ဒုကၡတရားေတြ ႀကီးမားစြာခံစားေနရသလဲဆုိတာရဲ႕ ျပယုဂ္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ Alaska Center for Climate Assessment နဲ႔ Policy of the University of Alaska မွာ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ သိပၸံပညာရွင္ Rick Thoman က-

“လာမယ့္ႏွစ္ေတြမွာ ဒီလုိ ပုိၿပီးပူေႏြးလာဖုိ႔ မရွိေသာ္လည္းပဲ … ဆုိးရြားတဲ့ရာသီဥတုကေတာ့ တိတိက်က် ပိုၿပီးႀကီးထြားလာေနပါတယ္ … ”လုိ႔ သတိေပးခဲ့ပါတယ္။ အခုအေျခအေနက Permafrost လုိ႔ေခၚတဲ့ ေျမေအာက္ပိုင္း ေအးခဲေျမလႊာကုိပင္ အပူရွိန္က သက္ေရာက္မႈေတြ စတင္လာခဲ့ပါၿပီ။

Twitter/InsideClimteChange

Permafrost ေျမလႊာဆုိတာ ဝင္း႐ုိးစြန္းေဒသေတြမွာ ျဖစ္တည္တတ္တဲ့ ေျမလႊာမ်ိဳဴးျဖစ္ၿပီး ကမာၻေျမႀကီးရဲ႕ အေပၚယံေျမလႊာေအာက္မွာ ေျမသား၊ ေက်ာက္စရစ္၊ သဲစသည္တုိ႔ကို ေရခဲနဲ႔အခ်ိဳဳးက်က် ေပါင္းစပ္ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ ေျမလႊာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေျမလႊာသာ ေပါက္သြားခဲ့ရင္ ႏွစ္ေထာင္ခ်ီက သုိေလွာင္ထားတဲ့ အဆိပ္ဓာတ္ေငြ႕ေတြ ကမာၻေျမကို ပ်ံ႔ႏွံ႔လာမွာပါ။

၎ေျမလႊာဟာ မီသိန္းနဲ႔ ကာဘြန္ဒုိင္ေအာက္ဆုိက္ဓာတ္ေတြအျပင္၊ ေရွးႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာက သုိေလွာင္ထားတဲ့ ေရွးေဟာင္းဘက္တီးရီးယားေတြနဲ႔ မာက်ဴရီဓာတ္ေတြ၊ ဗုိင္းရပ္စ္ေတြကို ကမာၻေျမဆီ ထုတ္လႊတ္လုိက္တာနဲ႔ အတူတူျဖစ္ေစမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္း ေဂဟစနစ္ ပ်က္စီးျခင္းဟာ တစ္ဦးတစ္ေယာက္နဲ႔ ဆုိင္တဲ့ကိစၥမဟုတ္ဘဲ၊ ကမာၻေျမႀကီး ေရရွည္တည္တံဖုိ႔အတြက္ အလြန္အေရးပါတဲ့ လုံၿခဳံေရးစည္း စတင္ေပါက္က်ိဳးျခင္းပဲ ျဖစ္ပါေတာ့တယ္။

လင္းသုတ

SHARE