လူတိုင္းသိထားသင့္တဲ့ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္အတြင္း ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း အျမင့္ဆံုး ကူးစက္ေရာဂါမ်ား

pixabay

Ebola, ဝက္သက္ နဲ႔ monkeypox ေရာဂါေတြဟာ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္အတြင္းမွာ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း အျမင္ဆံုး ကူးစက္ေရာဂါေတြရဲ႕ အနည္းငယ္ေသာ အမ်ိဳးအစားမ်ားသာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေရာဂါေတြအျပင္ ျဖစ္ပြားႏႈန္း အျမင့္ဆံုးကို ေရာက္ခဲ့တဲ့ အျခားေသာ ကူးစက္ေရာဂါမ်ားလည္း ရွိေနပါေသးတယ္။

Europe မွာ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းအျမင့္ဆံုးအထိ ေရာက္ခဲ့ရတဲ့ ဝက္သက္ရာဂါ

CDC

ခႏၶာကိုယ္မွာ အနီအစက္ေတြထကာ ကိုယ္ပူျခင္းတို႔ိုျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေရာဂါဟာကူးစက္တတ္ၿပီး ၁၉၆၃ ခုႏွစ္မွာေတာ့ ႀကိဳတင္ကာကြယ္တဲ့ေဆးနည္းတစ္မ်ိဳး ေတြ႕ရွိခဲ့ၿပီးေနာက္မွာေတာ့ ဝက္သက္ေၾကာင့္ေသဆံုးမႈႏႈန္းဟာ သိသိသာသာေလ်ာ႕က်ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၈ မွာေတာ့ Europe မွာ ဝက္သက္နဲ႕ပတ္သက္ၿပီး ကူးစက္ျပန္႕ပြားနႈန္းဟာ ကာကြယ္ေဆးေပၚၿပီးေနာက္ အျမင့္ဆံုးသို႔ေရာက္ရွိခဲ့ပါတယ္။

ေသေစႏုိင္တဲ့ အိႏိၵယမွ Nipah ဗိုင္းရက္စ္ပိုး

WHO

NiV လို႔ေခၚတဲ့ Nipah ဟာ ေျဖေဆး၊ ကုသေဆးလံုးဝမရွိေသးတဲ့ ကူးစက္ေရာဂါမ်ိဳးပဲျဖစ္ပါတယ္။ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းရဲ႕ ၇၅% ေလာက္ဟာ အသက္အႏၱရာယ္နဲ႔ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။ ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ အဖ်ား၊ ေအာ့အန္ျခင္းနဲ႔ စိတ္ရႈပ္ေထြးျခင္းတို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲအေနနဲ႔ နမိုးနီးယားကိုပါတြဲေခၚလာႏုိင္ၿပီး အတက္ေရာဂါ၊ ကိုမာစသည္တို႔ကို ျဖစ္ေစႏုိင္တဲ့ ဦးေႏွာက္ေယာင္ယမ္းျခင္းကိုျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္။ ၂၀၁၈ ေမလမွာေတာ့ ဒီေရာဂါပိုးကို အိႏိၵ မာလာဘာဆိပ္ကမ္းနားရွိျပည္နယ္ျဖစ္တဲ့ Kerala မွာ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့တာပါ။ (၁၉) ေယာက္ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး (၁၇) ေယာက္ေသဆံုးခဲ့ပါတယ္။

ကြန္ဂိုဒီမိုကရက္တစ္သမၼတႏုိုင္ငံမွာ ဒုတိယေျမာက္ ကူးစက္ႏႈန္းအျမင့္ဆံုးျဖစ္သြားခဲ့တဲ့ အီဘိုလာ 

Y Care International Org

အိဘိုလာကူးစက္ေရာဂါဟာ အရင္ႏွစ္ေတြတုန္းက ဟိုးေလးတေက်ာ္ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ၂၀၁၈ မွာေတာ့ ကြန္ဂိုမွာ case ေပါင္း (၅၀၅) ခုႏွင့္ (၂၉၆) ဦးေသဆံုးခဲ့တယ္လို႔ WHO အရ သိခဲ့ရပါတယ္။ ဒါဟာ ႏိုင္ငံအလိုက္ အီဘိုလာျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းမွာ သမိုုင္းတစ္ေလွ်ာက္ ဒုတိယအမ်ားဆံုးအျဖစ္ သတ္မွတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

READ
ေလလည္တဲ့အခါ အနံ႔အသက္မဆုိးရြားေစဖုိ႔ စားသင့္တဲ့အစားအစာမ်ား

ေတာင္ကိုရီးယားအိုလံပစ္ပြဲအတြင္း ပါဝင္သူမ်ားကို ကူးစက္ခဲ့တဲ့ Norovirus

pinterest

၂၀၁၈ အိုလံပစ္ပြဲဟာ ေတာင္ကိုရီးယား၊ Pyeoncyang မွာ ေဖေဖာ္ဝါရီလတုန္းက က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ အိုခံပစ္ပြဲေၾကာင့္ ေတာင္ကိုရီးယားသို႔ ကမၻာအနွံ႕ႏွံ႕မွ လာေရာက္သူမ်ားျပားခဲပါတယ္။ ဒီကေနမွ Norovirus လည္း ပါလာခဲ့ပါတယ္။ လကၡာဏာေတြကေတာ့ အစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္းတို႔ေယာင္ယမ္းၿပီး ဗိုက္ေအာင့္ဗိုက္နာျဖစ္ျခင္း၊ ေအာ့အန္ျခင္းႏွင့္ ဝမ္းသြားျခင္းတုိ႔ျဖစ္ေစပါတယ္။ အိုလံပစ္ပြဲမွာ တာဝန္က်တဲ့ လံုျခံဳေရးဝန္ထမ္းတစ္ဦးႏွင့္ အားကစားသမားအခ်ိဳ႕တို႔ ေရာဂါကူးစက္ခံခဲ့ရပါတယ္။

ႏိုက္ေဂ်းရီးယားမွ UK အထိ ျပန္႔ႏွံ႔ခဲ့တဲ့ monkeypox အေရျပားေရာဂါ

endtimes headline

ေက်ာက္ေရာဂါႏွင့္အမ်ိဳးအစားအတူတူျဖစ္ေပမယ့္ monkeypox ကေတာ့ အင္အားအရ သိပ္မျပင္းထန္လွပါဘူး။ ၂၀၁၇ စက္တင္ဘာလမွ ၂၀၁၈ စက္တင္ဘာလအထိ ကူးစက္မႈေပါင္း (၃၇) ခုရွိခဲ့ၿပီး ၂၀၁၈ အတြင္းမွာေတာ့ (၂) ဦးေသဆံုးခဲ့ပါတယ္။ ႏုိက္ဂ်ီးရီးယားမွ UK သို႕ျပန္လာခဲ့တဲ့ လူ (၂) ဦးမွာ monkeypox ျဖစ္ပြားတာကို ေတြ႕ရၿပီး ေနာက္ထပ္တစ္ဦးကေတာ့ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကူးစက္ေရာဂါဟာ အာဖရိက အေနာက္ပိုင္းနဲ႔ အလယ္ပိုင္းတို႔မွ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး US တုို႔ ႏိုက္ဂ်ီးရီးယားတို႔မွာ ျဖစ္ပြားတတ္ေပမယ့္ UK ကိုေတာ့ ၂၀၁၈ မွ ဝင္ေရာက္သြားတာပဲျဖစ္ပါတယ္။

ဆလပ္ရြက္မွာပါတဲ့ E.coli ဗိုုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ အေမရိကျပည္နယ္ႏွစ္ခုမွာ လူ (၅) ဦးေသဆံုးခဲ့ရ

pixabay

အေမရိကန္ျပည္နယ္ (၁၅) ခုမွာ ဆလပ္ရြက္မွာပါတဲ့ E.coli ပိုးကူးစက္သူဟာ အေအာက္တိုဘာလမွာ (၅၂) ေယာက္ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီႏွစ္အေစာပိုင္းတုန္းက ပထမတစ္ႀကိမ္ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ လူအေယာက္ (၂၀၀) ေက်ာ္ကူးစက္ခံရတုနး္ကေတာ့ (၅) ေယာက္ဟာ ေသဆံုးသြားခဲ့ပါတယ္။ Escherichia coli ေတြဟာ လူေတြႏွင့္ တိရိစၦာန္မ်ားရဲ႕ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းမွာ ေတြ႕ရတတ္တဲ့ ပိုးမႊားတစ္ခုျဖစ္ၿပီး မ်ားေသာအားျဖင့္ေတာ့ အႏၱရာယ္မရွိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့အခ်ိဳ႕ေသာျဖစ္ရပ္ေတြမွာေတာ့ အစာအဆိပ္သင့္ျခင္း၊ဝမ္းေလွ်ာျခင္း၊ ၾကြက္တက္ျခင္းႏွင့္ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ျခင္း၊ နမိုးနီးယား၊ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါတို႔အထိ ျဖစ္ပြားေစႏိုင္ပါတယ္။ ေရႏွင့္အစားအစာ၊ ေရာဂါရွိသူႏွင့္ ထိေတြ႕မိျခင္းသို႔မဟုတ္ အညစ္အေၾကးမွတစ္ဆင့္ ကူးဆပ္ႏုိင္ပါတယ္။

READ
HIV ကဲ့သုိ႔အႏၱရာယ္ရွိသည့္ ကုမရတဲ့ေရာဂါတစ္မ်ိဳး ၾသစေတးလ်တြင္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေန

ေျမၾကြက္ေတြေၾကာင့္ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ႏုိက္ဂ်ီးရီးယားရဲ႕ Lassa ကူးစက္ေရာဂါ

pinterest

အာဖရိကအေနာက္ပိုင္းမွာစတင္ေတြ႕ရွိခဲ့ၿပီး ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ႏိုက္ဂ်ီးရီးယားမွာ ျဖစ္ပြားေလ့ရွိပါတတယ္။ သုိ႔ေပမယ့္ ၂၀၁၈ မွာေတာ့ အဆုိုးရြားဆံုးအေျခအေနတစ္ရပ္ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ ကိုယ္ပူျခင္း၊ အာသီးေယာင္လည္ေခာ်င္းနာျဖင္း၊ ဝမ္းသါားျခင္း၊ ဗိုက္ေအာင့္ျခင္းႏွင့္ အားနည္းျခင္းတို႔ဟာ Lassa ရဲ႕ လကၡဏာမ်ားပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဆိုးရြားလွတဲ့အေျခအေနေတြမွာဆိုရင္ေတာ့ အဆုတ္ထဲေရမ်ားလာျခင္း၊ ပါးစပ္၊ ႏွာေခါင္း၊ မမ်ိဳးပြားအဂၤါႏွင့္ အူတို႔မွ ေသြးယိုစီးကာ ေသဆံုးသည္အထိျဖစ္ပြားႏုိင္ပါတယ္။ ၾကြက္ေပါမ်ားေသာေဒသသို႕မဟုတ္ အညစ္အေၾကးမ်ားအား ထိမိကိုင္မိသူမ်ားမွာ ျဖစ္ပြားေလ့ရွိတဲ့အျပင္ ေရာဂါရွိသူႏွင့္ထိေတြ႕လိုက္တဲ့အခါမွာလည္း ကူးဆက္ႏုိ္္င္ပါတယ္။

တစ္ႏွစ္အတြင္း အေမရိကမွာ လူအေယာက္ (၈၀,၀၀၀) ေက်ာ္ေသေစခဲ့တဲ့ Influenza တုပ္ေကြး

Cromly Stories

Influenza A နွင့္ B ဗိုင္းရပ္စ္တို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားရတဲ့ တုပ္ေကြးေတြဟာ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိတဲ့သာမန္ကူးစက္အဖ်ားေရာဂါလို႔ထင္ရေပမယ့္ အသက္ဆံုးရံႈးတဲ့အထိျဖစ္ေစပါတယ္။ ကိုယ္ပူျခင္း၊ ႏွာရည္အဆက္မျပတ္က်ျခင္း၊ တုန္ရီျခင္း၊ ေမာပန္းျခင္း၊ ကိုယ္လက္အဂၤါကိုက္ခဲျခင္းတို႔ျဖစ္ေစပါတယ္။ ျပင္းထန္တဲ့အမႈေတြမွာေတာ့ နမိုးနီးယားဒါမွမဟုတ္ အဖ်ားဆိပ္တက္ျခင္းတို႔ျဖစ္ေစကာ ကေလးသူငယ္မ်ား၊ သက္ႀကီးရြယ္အိုမ်ားႏွင့္ ကိုယ္ခံအားနည္းသူေတြအတြက္ အသက္အႏၱရာယ္စိုးရိမ္ရပါတယ္။ တစ္ႏွစ္အတြင္း ၂၀၁၈ အတြက္ အေမရိကမွာေတာ့ တုပ္ေကြးေၾကာင့္ လူအေယာက္ (၈) ေသာင္းေက်ာ္ ဆံုးရံႈးခဲ့ရပါတယ္။

Source: WHO, Buzz Feed News

Penny

 

SHARE