သေႏၶသားေလာင္းကို သာမန္လူေတြနဲ႔ ကြဲထြက္ေအာင္ DNA ေျပာင္းလိုက္တဲ့ သိပၸံပညာရွင္

မၾကာေသးခင္က ေဟာင္ေကာင္ႏုိင္ငံမွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ ထိပ္တန္း သိပၸံပညာရွင္မ်ား ေတြ႔ဆံုတဲ့ ညီလာခံတစ္ခုမွာ တက္ေရာက္သူ အားလံုးကို ထိတ္လန္႔သြားေစခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းအရာတစ္ခု ရိွခဲ့ပါတယ္။ တ႐ုတ္သိပၸံပညာရွင္ He Jiankui က မ်ိဳး႐ိုးဗီဇ ျပဳျပင္တဲ့ CRISPR-Cas9 နည္းစနစ္ကို အသံုးျပဳကာ သေႏၶသားေလာင္း ႏွစ္ခုရဲ႕ DNA ေတြကို ျပဳျပင္ခဲ့တယ္ဆုိတာပါ။

“ဒါမ်ိဳးစမ္းသပ္မႈေတြဟာ အရင္ကလည္း ရိွခဲ့ဖူးပါတယ္။ စမ္းသပ္မႈေတြ လုပ္လိုက္တုိင္းလည္း ကမၻာေပၚမွာ ေျပာင္းလဲမႈႀကီးေတြ ျဖစ္သြားေစပါတယ္” လို႔ စတန္းဖို႔ဒ္တကၠသိုလ္မွ စီနီယာသုေတသနပညာရွင္ William Hurlbut က ဆိုခဲ့ပါတယ္။ He Jiankui ရဲ႕ အခုလိုစမ္းသပ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အျခားဘယ္သိပၸံပညာရွင္ေတြကမွ အားေပးေထာက္ခံျခင္း မျပဳခဲ့ၾကတာကိုလည္း ေတြ႔ရပါတယ္။ Jiankui ဟာ အရင္ညီလာခံေတြတုန္းကဆို တက္ေလ့မရိွဘဲ အခုတစ္ႀကိမ္က်မွ သူ႔ရဲ႕ စမ္းသပ္မႈကို တက္ေရာက္ေၾကညာခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

BBC

ရွန္က်န္းၿမိဳ႕ရဲ႕ သိပၸံနဲ႔ နည္းပညာ ေတာင္ပိုင္းတကၠသိုလ္က ပေရာ္ဖက္ဆာျဖစ္တဲ့ Jiankui ဟာ မ်ိဳး႐ိုးဗီဇျပဳျပင္တဲ့ သူ႔ရဲ႕ စမ္းသပ္မႈကို အျမႊာသေႏၶသားမွာ ျပဳလုပ္ခဲ့တာပါ။ သေႏၶသားေလာင္းရဲ႕ ခ႐ိုမိုဆုမ္းေတြကို ျပဳျပင္လုိက္တာ ျဖစ္ၿပီး ဒါဟာ HIV အပါအဝင္ ကုသလို႔ မရတဲ့ ဆဲလ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေရာဂါေတြကိုပါ ခုခံႏုိင္စြမ္းရိွေအာင္ DNA ေျပာင္းလုိက္တာျဖစ္ပါတယ္။ အဓိကအားျဖင့္ သေႏၶသားေလာင္းေတြရဲ႕ ေသြးျဖဴဥနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဧရိယာတစ္ခုျဖစ္တဲ့ CCR5 ကို CRISPR-Cas9 လို႔ ေခၚတဲ့ ခ႐ိုမိုဆုမ္းျပဳျပင္နည္းနဲ႔ ဖယ္ထုတ္လိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။

READ
ကိုယ့္ေဖ့စ္ဘုတ္ေဒတာေတြကို တျခားသူေတြ ေျခရာမခံႏိုင္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ

ဒီလို သေႏၶသားရဲ႕ DNA ကို ျပဳျပင္လုိက္ျခင္းဟာ ဆဲလ္ေတြအကုန္လံုးကိုပါ ေျပာင္းသြားေစမွာ ျဖစ္ၿပီး သေႏၶသားကေန ပြားလာမယ့္ ေနာက္မ်ိဳးဆက္ေတြကိုပါ ဆဲလ္ေတြ လက္ဆင့္ကမ္းသြားမွာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အျခားသိပၸံပညာရွင္ေတြ စိုးရိမ္ေနၾကတာလည္း ထုိအေၾကာင္းအရာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ယခုေမြးဖြားလာမယ့္ ဆဲလ္ေျပာင္း သေႏၶသားေတြဆီမွာသာ မေမွ်ာ္လင့္ထားတာေတြ ျဖစ္လာခဲ့ရင္ ဒါဟာ ေနာက္မ်ိဳးဆက္ေတြဆီကိုပါ ကူးစက္သြားမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ပါ။ ဒါ့အျပင္ သေႏၶသားေလာင္းကို ျပဳျပင္လုိက္တာဟာ ေဆးပညာစည္းမ်ဥး္နဲ႔ မကိုက္ညီဘူး၊ အက်ိဳးဆက္ ဆိုးေစမယ့္ လုပ္ရပ္ စသျဖင့္ပါ ေထာက္ျပေနၾကပါတယ္။

Second International Summit on Human Genome Editing

တကယ္လည္း သိပၸံပညာရွင္ Jiankui ဟာ သူ႔ရဲ႕ စမ္းသပ္မႈအတြက္ ေရရွည္အက်ိဳးဆက္ကို ေသခ်ာစဥ္းစားခဲ့ပံုမရပါဘူး။ ညီလာခံတက္သူေတြထဲကတစ္ေယာက္က ဗီဇေျပာင္းကေလးေတြဟာ ေမြးဖြားလာၿပီးေနာက္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းထဲမွာ ဘယ္လိုရွင္သန္ေနထုိင္မလဲလို႔ သူ႔ကို ေမးလိုက္ခ်ိန္မွာေတာ့ “ဒီေမးခြန္းကို ကၽြန္ေတာ္ဘယ္လုိေျဖရမွန္း မသိဘူး” လို႔ ေျပာသြားခဲ့ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကေလးရဲ႕ မိဘေတြကို သေႏၶဗီဇေျပာင္းဖို႔ တုိက္တြန္းခဲ့စဥ္ အက်ိဳးဆက္ေတြကို ေသခ်ာရွင္းျပခဲ့ျခင္း မရိွဘူးလို႔ ေဝဖန္သံေတြလည္း ရိွေနပါတယ္။

တ႐ုတ္သိပၸံပညာရွင္ေတြက မ်ိဳး႐ိုးဗီဇေျပာင္းတဲ့ စမ္းသပ္မႈေတြကို ျပဳလုပ္တာ ဒါပထမဆံုး မဟုတ္ပါဘူး။ ေမ်ာက္ေတြဆီမွာလည္း ဗီဇေျပာင္းလဲ စမ္းသပ္မႈေတြ ျပဳလုပ္ေအာင္ျမင္ခဲ့ၿပီး အရြယ္ေရာက္ၿပီးသား လူေတြဆီမွာလည္း စမ္းသပ္မႈေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ သေႏၶေလာင္းေတြရဲ႕ ဗီဇကို ျပဳျပင္ျခင္းကေတာ့ စမ္းသပ္ေနၾကဆဲျဖစ္ၿပီး အၿပီးသတ္ အသံုးခ် စမ္းသပ္လုိက္တာကေတာ့ ယခုျဖစ္စဥ္ဟာ ပထမဆံုးျဖစ္ေနပါတယ္။ ၂၀၁၇ တုန္းကေတာ့ တ႐ုတ္အစိုးရဟာ မ်ိဳး႐ိုးဗီဇေျပာင္း စမ္းသပ္မႈအတြက္ ကန္ေဒၚလာ ၂၅၄ ဘီလီယံ သံုးစြဲခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာ နယ္ပယ္တူမွာ အေမရိကန္ေနာက္က မက်န္ခဲ့ေစဖို႔ တြန္းအားေပးေနတာလည္း ျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

READ
ေဒၚလာသန္းခ်ီသံုးၿပီး နည္းပညာျမင့္ စစ္ဝတ္စံု တီထြင္ေနတဲ့ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ

Ref: CNN , BBC , ScienceMag.org

SHARE