H1N1 ဗိုင္းရပ္စ္ ဘယ္လိုကာကြယ္မလဲ

H1N1 တုပ္ေကြးဆိုတာဘာလဲ

Dr. Tint Swe ရဲ႕ေဆာင္ပါးမွ ကူးယူးေဖာ္ျပထားျခင္းပါတယ္။

H1N1 flu ကို swine flu လို႔လည္းေခၚၿပီး တုပ္ေကြးတမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ဒီတုပ္ေကြးက ဝက္ေတြမွာစျဖစ္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး လူကိုကူးႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။  ၂ဝဝ၉ ခုႏွစ္တုန္းက ကမာၻမွာကပ္ေရာဂါလို ျပန္႔ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ရာသီဥတုအေျပာင္းမွာ ျဖစ္တတ္တဲ့တုပ္ေကြးနဲ႔တူၿပီး လက္ရွိအခ်ိန္မွာ ကာကြယ္ေဆးေပၚေနၿပီျဖစ္ကာ တႏွစ္တခါထိုးရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ေရာဂါလကၡဏာေတြ

ကူးစက္ခံရရင္ ႏွာေခ်မယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးမယ္။ အဲတာထဲမွာ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြပါေနမယ္။ သူမ်ားကိုကူးစက္မယ္။ ကိုယ္လည္း အဲလိုကေနကူးလာတာ။ တရက္ေနရင္ ေရာဂါစခံစားရတယ္။ ၇ ရက္ကေန ၁ဝ ရက္အထိၾကာတတ္တယ္။ ကိုယ္ပူမယ္။ လည္ေခ်ာင္းနာမယ္။ ေခါင္းကိုက္၊ ကိုယ္လက္ေတြနာ၊ ခ်မ္း၊ အားကုန္ေနမယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ အသက္ရွဴခက္မယ္။ အန္မယ္။ ဗိုက္နာမယ္။ ေခါင္းမူးမယ္။ စိတ္မၾကည္မလင္ျဖစ္မယ္။ ကံမေကာင္းရင္ ႏူမိုးနီးယားဆက္ျဖစ္တတ္တယ္။  ဆီးခ်ိဳ၊ ပန္းနာအခံရွိသူေတြ ကူးစက္ခံရရင္ အခံေရာဂါပိုဆိုးတတ္တယ္။ ဝက္သားစားလို႔ မကူးပါ။

H1N1 တုပ္ေကြး ကာကြယ္ေရး

၁။ ေနမေကာင္းရင္ အိမ္မွာသာေနထိုင္ပါ။ အဖ်ားေပ်ာက္ျပီး ၂၄ နာရီအထိ အျပင္မထြက္ပါနဲ႔။ ကိုယ့္ေရာဂါ သူမ်ားေတြကို မေပးပါနဲ႔။ လူေတြနဲ႔ထိေတြ႔တာ နည္းပါေစ။ ေရာဂါလိုက္ရွာသလိုမျဖစ္ေအာင္ ေရာဂါမရေသးသူေတြက လူစုလူေဝးေရွာင္ပါ။

၂။ လက္မၾကာခဏေဆးပါ။ ေရ + ရိုးရိုးဆပ္ျပာသံုးပါ။ ေရနဲ႔ေဝးရင္ Alcohol-based hand sanitizer ဟင္းဆင္နတိုက္ဇာ ေဆးရည္သံုးပါ။ လက္ကိုမၾကာခဏေဆးပါ။ အထူးသျဖင့္ ေခ်ာင္းဆိုး ႏွာေခ်ျပီးတိုင္းေဆးပါ။

၃။ ေခ်ာင္းဆိုးတိုင္း၊ ႏွာေခ်တိုင္းမွာ ႏွာေခါင္းကို ဖံုးအုပ္ထားပါ။ ႏွာေခါင္းစည္းသံုးပါ။ တစ္ရွဴးသံုးပါ။ စနစ္တက်စြန္႔ပါ။ တံေတာင္ဆစ္ထဲေခ်ာင္းဆိုးတဲ့အက်င့္လုပ္ပါ။

၄။ ထိေတြ႔မႈ နည္းႏိုင္သမွ်နည္းပါေစ။ လူမ်ားရာကို မသြားပါနဲ႔။ အသက္ ၅ ႏွစ္ေအာက္နဲ႔ ၆၅ ႏွစ္ ေက်ာ္သူေတြ ပိုသတိထားပါ။

READ
ေပ်ာ့ေဆးကို ဆံပင္အတြက္တင္မကပဲ တျခားေနရာေတြမွာ ဒီလိုသံုးလို႔ရပါတယ္….

၅။ ၾကမ္းျပင္၊ မ်က္ႏွာျပင္နဲ႔ အသံုးအေဆာင္ေတြမွာ ေရာဂါရွိသူဆီက ႏွာေခ် ေခ်ာင္းဆိုးရာကေနထြက္လာတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ ကပ္ေနႏိုင္တယ္။ လက္နဲ႔ မ်က္စိ၊ ႏွာေခါင္း၊ ပါးစပ္ကို ထိကိုင္တာ သတိထားပါ။ လက္မွာ ပိုးေတြပါေနႏိုင္တယ္။

၆။ Flu vaccination ကာကြယ္ေဆးကို အသက္ ၆ လအထက္ထိုးႏိုင္တယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ ၂-၃ မ်ိဳးကိုပါကာကြယ္မယ္။ ထိုးေဆး + ႏွာေခါင္းထဲထည့္ေဆးလို႔ ၂ မ်ိဳးလာတယ္။ ႏွာေခါင္းထဲထည့္ေဆးကိုေတာ့ အသက္ ၂ ႏွစ္ကေန ၄၉ ႏွစ္အထိ ကိုသာေပးတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ကို မေပးရပါ။ ၾကက္ဥနဲ႔မတည့္သူေတြ မေပးရပါ။ HIV ရွိသူေတြနဲ႔ ပန္းနာရွိသူေတြ မေပးရပါ။

၇။ ေက်ာင္း-ရံုး ပိတ္သင့္ မသင့္ က်န္းမာေရးဌာနက ဆံုးျဖတ္တာလိုက္နာပါ။

၈။ လိုတာထက္ ပိုမစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ က်န္းမာေရးဌာန တာဝန္ရွိသူေတြကေျပာတာမဟုတ္ရင္ မယံုပါနဲ႔။ သတင္းအမွားေတြ မွ်ေဝတာ မလုပ္ပါနဲ႔။ ဗိုင္းရပ္စ္စားေဆးေတြနဲ႔ ကာကြယ္လို႔မရပါ။ ေရာဂါ ၃ မ်ိဳးကာကြယ္ေဆး မဟုတ္ပါ။ Monovalent တမ်ိဳးတည္းကာကြယ္ေဆးလို႔ေခၚတယ္။ ကာကြယ္ေဆး၊ ထိုးေဆး၊ စားေဆးေၾကာ္ျငာေတြ သတိထားပါ။

H1N1 တုပ္ေကြး ကာကြယ္ေဆး ဘယ္လုိထိုးမလဲ

H1N1 နဲ႔ Swine flu လည္းေခၚၾကတဲ့ တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္ ကာကြယ္ေဆးဟာ ၂ဝဝ၉ ခုႏွစ္ထဲမွာ ၂ မ်ိဳး ေပၚေနၿပီလို႔ ဆိုပါတယ္။တခုက လက္ေမာင္းမွာထိုးရတဲ့ Flu shot ထိုးေဆးျဖစ္ၿပီး ေနာက္တမ်ိဳးက Nasal spray flu vaccine (LAIV) ရွဴေဆးပါ။ ထိုးေဆးကို ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး အေသေတြနဲ႔ ထုတ္လုပ္ထားျပီး၊ ရွဴေဆးကိုေတာ့ အားနည္းသြားေအာင္ လုပ္ထားတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြနဲ႔ လုပ္ထားပါတယ္။ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ေတြ အပါအဝင္၊ အသက္ ၆ လ အထက္ သံုးႏိုင္တယ္လို႔ အခုထိ သတ္မွတ္ပါတယ္။

READ
မ်က္လုံးက်န္းမာေရးအတြက္ သဘာ၀အစားအစာ(၆)မ်ိဳး

ရွဴေဆးကိုေတာ့ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္မပါ၊ ၂ ႏွစ္ ကေန ၄၉ ႏွစ္ရွိသူေတြအတြက္လို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။ မႏွစ္ကထုတ္တဲ့ ကာကြယ္ေဆးေတြကို ဒီႏွစ္ ၂ဝ၁ဝ ႏွစ္ဝက္ေလာက္အထိ သံုးႏိုင္ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲ ဆိုေတာ့ ေရာဂါပိုးဆိုတာ ေဆးျပီးတာ၊ ေဆးယဥ္ပါးတာမ်ိဳး ျဖစ္လာတတ္လို႔ ဒီေဆးနဲ႔မရရင္ ေနာက္ေဆးသစ္ ထုတ္ဘို႔ လိုခ်င္ လိုမွာမို႔ပါ။ မလိုခ်င္လဲ မလိုဘူး။ ေဆးေပၚတဲ့ႏွစ္ ၂ဝဝ၉ ကုိယူျပီး၊ ေဆးနာမယ္ကို 2009 H1N1 လို႔ လုပ္ထား ပါတယ္။

H1N1 တုပ္ေကြး ကာကြယ္ေဆးေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြက ဘာေတြလဲ

ၾကက္ဥနဲ႔ မတည့္တဲ့လူေတြ ဒီေဆးနဲ႔မတည့္ ျဖစ္တတ္တယ္။ ထိုးေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြကေတာ့ ေဆးထိုးတဲ့ ေနရာမွာ နာတာ၊ နီတာ၊ ေရာင္တာေတြ ျဖစ္တတ္တယ္။ နဲနဲဖ်ားမယ္။ ကုိက္ခဲမယ္။ ၁ ရက္ ၂ ရက္ ေလာက္ပါဘဲ။ ရွဴေဆးကေတာ့ ႏွာရည္ယို၊ ေခါင္းကိုက္၊ အန္ခ်င္၊ ကိုက္ခဲ၊ ကုိယ္ပူတာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေနာက္ပိုင္း ရွဴေဆးကို ဆက္ မသံုးေတာ့တာ ေတြ႕ရတယ္။ သိထားဘို႔က ဒီထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြဟာ ေဆးကုမၸဏီေတြကေန၊ ေတြ႕သိသေလာက္ကုိ ေျပာတာေတြသာ ျဖစ္တယ္။ မသိႏိုင္တာေတြလဲ ရွိႏိုင္တာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ အေၾကာက္ၾကီး ေၾကာက္ဖုိ႔ေတာ့ မလိုပါ။

Myo Ko (shwemom)

Shwemom Team မွ စီစဥ္တင္ဆက္ေသာ www.shwemom.com တြင္ ေဖာ္ျပပါရွိေသာ သတင္းမ်ား၊ သတင္းေဆာင္းပါးမ်ား၊ ဘာသာျပန္ေဆာင္းပါးမ်ားကို မည္သည့္ Facebook စာမ်က္ႏွာ ၊ Website မ်ားတြင္မဆို ျပန္လည္ကူးယူ ေဖာ္ျပျခင္းကို ခြင့္မျပဳပါေၾကာင္း အသိေပး ေၾကညာအပ္ပါသည္။

 

SHARE