ဂရိမ်က္မျမင္ ဂႏၱဝင္ေျမာက္ကဗ်ာဆရာႀကီး ဟိုးမားအေၾကာင္း

A Reading from Homer (1885) by Lawrence Alma-Tadema

ဟိုးမားဟာ ဂရိဒ႑ာရီထဲမွ နာမည္ႀကီး အီလီယက္ႏွင့္ ၾသဒစီတို႔ကို ေမြးထုတ္ေပးခဲ့တဲ့ ဂႏၱဝင္ေျမာက္ကဗ်ာဆရာတစ္ဦးပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဟုိးမားရဲ႕ ေခတ္ဦးကဗ်ာစာေပေတြဟာ ယေန႔တိုင္အသက္ဝင္လ်က္ရွိပါေသးတယ္။ မိုင္စနီးယမ္း ယဥ္ေက်းမႈျပယုဂ္ရဲ႕ တစ္စိတ္တစ္ေဒသအျဖစ္ သူ႕ရဲ႕အႏုပညာလက္ရာေတြျဖစ္တဲ့ အိလိယက္(Illyad) နဲ႔ ၾသဒက္စီ (Odyssey)တို႔ဟာ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားခဲ့ပါတယ္။

Roman bust of Homer from the second century AD, portrayed with traditional iconography, based on a Greek original dating to the Hellenistic Period

မိုင္စနီးယမ္း ယဥ္ေက်းမႈဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္းေထာင္နဲ႔ခ်ီတဲ့အခ်ိန္၊ စာေပေရးသားျခင္းေတြ လံုးဝနီးပါး မရွိေသးတဲ့အခ်ိန္တုန္းက ေပၚထြန္းခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဂရိအင္ပါယာေနမဝင္ခင္ ဘီစီ (၈၀၀) ပတ္ဝန္းက်င္ေလာက္မွ ဂရိစာေပလက္ရာေတြကို စကားလံုးအသစ္ေတြနဲ႔ တစ္ဖန္ျပန္လည္ေတြ႕ခဲ့ရတာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ဟိုးမားရဲ႕အႏုပညာေတြရဲ႕သမိုင္းေၾကာင္းကို ခန္႕မွန္းပါဆိုလွ်င္ေတာ့ ပါးစပ္နဲ႔ပံုေျပာသလိုေျပာတဲ့အခ်ိန္၊ ဂရိစာေပသစ္မေပၚထြန္းခင္ကတည္းကိုက ေပၚေပါက္ေခတ္စားလာခဲ့တယ္လို႔ ယူဆရပါတယ္။

မ်က္မျမင္ျဖစ္ၿပီး စာေပမေပၚေပါက္ေသးတဲ့အတြက္ လူအမ်ားရွိရာ ေနရာေတြမွာ ကဗ်ာကိုလက္တန္းရြတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီကေနမွ တစ္ဆင့္ဟိုးမားရဲ႕အႏုပညာကဗ်ာစာေပေတြဟာ နာမည္ေက်ာ္လာခဲ့ၾကပါတယ္။

ဂရိမွာေတာင္မွ ဟိုးမားရဲ႕အတၳဳပတၱိနဲ႔ သူ႕ရဲ႕ကဗ်ာစာေပသမိုင္းအေၾကာင္းကို ခ်က္က်လက္က် ေဖာ္ျပထားတာ သိပ္မရွိပါဘူး။ ဂႏၱဝင္ေျမာက္တဲ့အႏုပညာလက္ရာေတြေၾကာင့္ သူ႕ကို လူသားစင္စစ္လို႔ မထင္တဲ့လူေတြရွိသလို၊ ခံစားမႈရသအျပည့္ပါဝင္တဲ့ ကဗ်ာလက္ရာေတြေၾကာင့္လည္း ဟိုးမားဟာအမ်ိဳးသားမဟုတ္ဘဲ အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ျဖစ္တယ္လို႔ ခန္႔မွန္းခ်က္ေတြရွိေနခဲ့ပါတယ္။

READ
သမုဒၵရာထဲငါးမန္းေသြးေသာက္ၿပီး ရက္ေပါင္း ၁၃၃ ရက္ေျမာေနခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသားအေၾကာင္း
Part of an eleventh-century manuscript, “the Townley Homer”. The writings on the top and right side are scholia.

ဒါေပမဲ့ ဟိုးမားရဲ႕ပုဂၢိဳလ္ေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ခိုင္ခိုင္မာမာေဖာ္ျပထားတဲ့အခ်က္ ႏွစ္ခ်က္ေတာ့ ရွိပါတယ္။ တစ္အခ်က္အေနနဲ႔ ဟိုးမားဟာ မ်က္မျမင္တစ္ေယာက္ျဖစ္ၿပီး၊ ဒုတိယအခ်က္အေနနဲ႔႔ကေတာ့ အိုင္အိုးနီးယားမွာ ေနထိုင္ခဲ့တယ္ဆိုတာပါပဲ။ ဒီအခ်က္ႏွစ္ခ်က္ကို ဟိုးမားအေၾကာင္းေျပာလွ်င္ အျမဲတမ္းထည့္ေျပာေနက်ျဖစ္ေပမယ့္လည္း သက္ေသေတြေတာ့လည္း မရွိခဲ့ျပန္ပါဘူး။

A Reading from Homer (1885) by Lawrence Alma-Tadema

ဟိုးမားရဲ႕ကဗ်ာစာေပထဲမွာထည့္ေရးခဲ့တဲ့ Troy ၿမိဳ႕ကိုေတာ့ ေရွးေဟာင္းသုေတသီမ်ားက သက္ေသႏွင့္တကြရွာေတြ႕ထားခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဟိုးမားရဲ႕အႏုပညာလက္ရာေတြဟာ Troy ၿမိဳ႕ရွိခဲ့တဲ့အခ်ိန္တုန္းက Troy ၿမိဳကို အေျခခံၿပီး ပါးစပ္နဲ႔စပ္ဆိုထားခဲ့တာျဖစ္ႏို္င္တယ္ဆိုၿပီး ကာလသက္တမ္းကို ခန္႕မွန္းၾကပါတယ္။

Detail of The Parnassus (painted 1509-1510) by Raphael, depicting Homer wearing a crown of laurels atop Mount Parnassus, with Dante Alighieri on his right and Virgil on his left

ဟိုးမားေနထိုင္ခဲ့တဲ့ သက္တမ္းနဲ႔ အခ်ိန္အတိအက်ကိုလည္း ဘယ္သူမွမသိၾကပါဘူး။ ဂရိေရွးေဟာင္းသမိုင္းပညာရွင္ ဟီရိုဒိုးတပ္ကေတာ့ ဟိုးမားဟာ သူ႕ရဲ႕သက္တမ္းထက္ ႏွစ္ေပါင္း (၄၀၀) ေလာက္ေစာခဲ့တဲ့အတြက္ ဘီစီ ၈၅၀ ျဖစ္မယ္လို႔ ခန္႔မွန္းထားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တခ်ိဳ႕က်ျပန္ေတာ့လည္း ဟိုးမားရဲ႕ ဇာတ္ေကာင္အီလီယက္ရဲ႕ ထရိုဂ်န္စစ္ပြဲျဖစ္ခဲ့တဲ့ အခ်ိန္နဲ႔တိုင္းတာလိုက္တဲ့အခါ ၁၁၉၄ မွ ၁၁၈၄ ဘီစီအထိျဖစ္မယ္လို႔ ခန္႔မွန္းၾကျပန္တယ္။

READ
ကမာၻ႔ႏိုင္ငံအမ်ားစုရဲ႕ နာမည္ေတြဟာ ဒီအခ်က္(၄)ခ်က္ကို အေျခခံၿပီး သတ္မွတ္ထားတာပါ

ဒါေၾကာင့္ပဲ ဟိုးမားရဲ႕သက္တမ္းကိုခန္႔မွန္းတဲ့အခါ သူေနထုိင္ခဲ့တဲ့ သက္တမ္းကို မခန္႕မွန္းေတာ့ဘဲ သူ႕ရဲ႕အႏုပညာလက္ရာမ်ားရဲ႕ သက္တမ္းျဖင့္သာတြက္ခ်က္ယူေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ဒါကို “the date of Homer” လို႔ေခၚၿပီး ဟိုးမားပါးစပ္လက္တမ္းရြတ္ဆိုခဲ့တဲ့ ကဗ်ာမ်ားကိုတစ္ဆင့္စကားတစ္ဆင့္ၾကားၿပီး စာေပေပၚေပါက္လာတဲ့အခါက်မွ ျပန္ခ်ေရးထားတဲ့ သက္တမ္းကိုဆိုလိုပါတယ္။ Transcription date လို႔ေခၚၿပီး အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ ဘီစီ ၈၀၀ မွ ေအဒီ ၆၀၀ အတြင္းလို႔ ခန္႔မွန္းယူခဲ့ၾကပါတယ္။

Homer and His Guide (1874) by William-Adolphe Bouguereau

Source: National Geographic , Wiki

Penny

 

SHARE