အေမရိကန္ႏိုင္ငံထဲ ရွားပါးစာရင္း၀င္ေနၿပီျဖစ္တဲ့ မ်ိဳးသုဥ္းလုဆဲ တိရစာၦန္မ်ား

ကမာၻေျမဟာ ဇီ၀မ်ိဳးကြဲမ်ိဳးစံုေပါၾကြယ္၀တယ္လို႔ ဆိုၾကေပမယ့္ (၉၉.၉) ရာခိုင္ႏႈန္းေသာ ဇီ၀မ်ိဳးစိတ္ေတြဟာ အခုဆုိရင္ ကမာၻေပၚကေန ေပ်ာက္ကြယ္သြားခဲ့ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ က်န္ရွိေနေသးတဲ့ အပင္မ်ိဳးစိတ္ (၈.၇) သန္းနဲ႔ တိရစာၦန္မ်ိဳးစိတ္ (၂၃,၀၀၀) တို႔ဟာဆိုရင္ ကမာၻေျမေပၚကေန မ်ိဳးသုဥ္းလုနီးအႏ ၱရာယ္နဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရေၾကာင္း အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြ႔႔ဲျဖစ္တဲ့ (IUCN) ကဆိုပါတယ္။ တစ္ေန႔တစ္ျခား ဇီ၀မ်ိဳးစိတ္ေတြ ဆံုးရံႈးလာေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြထဲမွာ အေမရိကန္ႏိုင္ငံဟာလည္း တစ္ႏိုင္ငံအပါအ၀င္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ေအာက္ဘက္မွာေတာ့အေမရိကန္ႏိုင္ငံ တစ္လႊားမွာ ရွားပါးမ်ိဳးစိတ္စာရင္း ၀င္ေနၿပီျဖစ္တဲ့ တိရစာၦန္ေတြကို ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။

Dave Pape/Wikimedia Commons

၀ံပုေလြနီေတြဟာ (၁၉၈၀) ခုႏွစ္မွာ မ်ိဳးသုဥ္းခဲ့ေပမယ့္ ေနာက္ထပ္ (၇) ႏွစ္အၾကာမွာေတာ့ အေမရိကန္ ငါးနဲ႔ ေတာရိုင္းတိရစာၦန္အဖြဲ႔အစည္းတစ္ခုရဲ႕ အကူအညီေၾကာင့္ ျပန္လည္ေတြ႔ရွိလာရပါတယ္။ ၀ံပုေလြနီေတြဟာ ကယ္ရိုလိုင္းနားေျမာက္ပိုင္းမွာ ေနထိုင္က်က္စားပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕နားေနာက္မွာရွိတဲ့ အနီေရာင္သားေမႊးေတြေၾကာင့္ ၀ံပုေလြနီေတြလို႔ ေခၚေ၀ၚတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၀ံပုေလြနီေတြဟာ သာမန္အားျဖင့္ ေပါင္(၄၅-၈၀)အထိ ရွိႏိုင္ၿပီး (၂၆) လက္မအထိ အရပ္အျမင့္ရွိႏိုင္ပါတယ္။

READ
ကမာၻ႕ခ်စ္စရာအေကာင္းဆုံးတိရိစာၦန္ေလးေတြအျဖစ္ သတ္မွတ္ခံေနရတဲ့ Quokkas
Wikimedia Commons

The Kemp’s ridley လိပ္မ်ိဳးဟာ ကမာၻေပၚမွာ အရွားပါးဆံုးျဖစ္ေနတဲ့ ပင္လယ္လိပ္အမ်ိဳးအစား ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ကုိ မကၠစီကို ပင္လယ္ေကြ႔မွာ ေတြ႔ရတတ္ၿပီး အခ်ိဳ႕လိပ္ေတြက အေမရိကန္ရဲ႕ အေရွ႕ဘက္ကမ္းရိုးတန္းနဲ႔ ေတာင္ဘက္ကယ္ရိုလိုင္းနားကမ္းေျခဘက္ဆီ ေရကူးလာေလ့ ရွိပါတယ္။ အရြယ္ေရာက္ၿပီးတဲ့ ပင္လယ္လိပ္ေတြမွာဆိုရင္ အခံြအလ်ားဟာ (၂) ေပေလာက္ပဲ ရွိတတ္ေပမယ့္ အေလးခ်ိန္ကေတာ့ ေပါင္(၁၀၀) ေက်ာ္အထိ ရွိႏိုင္ေၾကာင္း သိရပါတယ္။

Wikimedia Commons

စုပ္ခြက္ငါးတစ္မ်ိဳးျဖစ္တဲ့ cui-ui ငါးကို အေမရိကန္ နီဗာဒါျပည္နယ္မွာပဲ ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။ ေႏြဦးေရာက္တဲ့အခါ ငါးေတြဟာ နီဗာဒါရဲ႕ ပိရမစ္ေရကန္နဲ႔ ထရပ္ကီးျမစ္ေအာက္ပိုင္းမွာ သားေပါက္ၾကပါတယ္။ သားေပါက္ရာေနရာက အကန္႔အသတ္နဲ႔ ျဖစ္တာေၾကာင့္လည္း ငါးေတြဟာ ရွားပါးစာရင္း၀င္လာၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ သက္တမ္းအားျဖင့္ အႏွစ္ (၄၀)ေက်ာ္ရွိၿပီး အရြယ္ေရာက္ၿပီး ငါးတစ္ေကာင္ဟာ (၇.၅) ေပါင္ အေလးခ်ိန္ရွိႏိုင္ပါတယ္။

Wikimedia Commons

ကိုလံဘီယာက Basin pygmy ယုန္မ်ိဳးစိတ္ဟာ ရွားပါးစာရင္း၀င္ေနၿပီျဖစ္တဲ့ အေသးဆံုး ယုန္မ်ိဳးစိတ္တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ယုန္ေတြဟာ နာမည္နဲ႔ လိုက္ေအာင္ အေလးခ်ိန္တစ္ေပါင္ေအာက္ပဲ ရွိပါတယ္။ အရြယ္ေရာက္လာတဲ့အခါမွာေတာ့ (၉.၃) ကေန (၁၁.၆) လက္မေလာက္သာ အရပ္ရွိပါတယ္။ (၂၀၀၁) ခုႏွစ္မွာေတာ့ သူတို႔ကို ေကာင္ေရ(၅၀) ေလာက္သာ ေတာထဲမွာ ေတြ႔ရပါေတာ့တယ္။ အရင္တုန္းကေတာ့ ယုန္ေတြကို အေမရိကန္ရဲ႕ အေနာက္ေျမာက္ပိုင္းမွာ ေတြ႔ရေပမယ့္ အခုဆိုရင္ေတာ့ ၀ါရွင္တန္ျပည္နယ္မွာသာ ေတြ႔ရပါေတာ့တယ္။ ယုန္ေတြ ရွားပါးစာရင္း၀င္လာတဲ့ အဓိကအေၾကာင္းရင္းကေတာ့ sagebrush ေခၚတဲ့ အပင္ေတြရွားပါးသြားလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ယုန္ေတြဟာ sagebrush အပင္ကို အစားအေသာက္အေနနဲ႔ေရာ အကာအကြယ္အတြက္ မွီခိုေလ့ရွိတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

READ
ကမာၻၾကီးရဲ႕ အလွအပကို ရင္သပ္ရႈေမာဖြယ္ေကာင္းေလာက္ေအာင္ ေဖာ္ျပထားတဲ့ ဓာတ္ပံုမ်ား
Enwebb/Wikimedia Commons

ဖေလာ္ရီဒါ ဘြန္နက္တက္ လင္းႏို႔ေတြကို ဆန္းရိႈင္းျပည္နယ္က ေကာင္တီႏွစ္ခုမွာပဲ ေတြ႔ရပါေတာ့တယ္။ အရွည္အားျဖင့္ (၆.၅) လက္မအထက္ရွိတဲ့ လင္းႏို႔ဟာ အေလးခ်ိန္အားျဖင့္ (၁.၂-၁.၇) ေအာင္စၾကားရွိႏိုင္ပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္က ေသးေပမယ့္ သူတို႔ဆီမွာ ျဖန္႔ထုတ္လိုက္ရင္ (၂၁) လက္မအထိ ရွည္လ်ားတဲ့ အေတာင္ပ့ံေတြ ရွိေနပါတယ္။ ေဖာ္ျပပါ သတၱ၀ါေတြကေတာ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံက အခ်ိဳ႕ျပည္နယ္ေတြမွာပဲ က်န္ရွိေတာ့တဲ့ ရွားပါးစားရင္း၀င္ေနတဲဲ့ တိရစာၦန္အခ်ိဳ႕ပဲ ျဖစ္ပါေတာ့တယ္။

လင္းလင္း (ShweMom)

Ref: insider

SHARE