ကမၻာတစ္၀န္းရွိ ၀က္ေကာင္ေရေလးပံုတစ္ပံုက ၀က္တုပ္ေကြးေၾကာင့္ ေသဆံုးလ်က္ရွိေန

Pixabay/Wired

ကမၻာတစ္၀န္းမွ၀က္ေတြရဲ႕ေလးပံုတစ္ပံုဟာ အာဖရိက၀က္တုပ္ေကြးေၾကာင့္ ေသဆံုးခဲ့ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ Globali-zation ေခတ္ထဲမွာ ဒီေရာဂါ လ်င္ျမန္စြာ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနတာကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔အတြက္ အာဏာပိုင္ေတြက လုပ္ေဆာင္ေနတယ္လို႔ ကမၻာ့တိရစာၦန္ က်န္းမာေရးအဖြဲ႔အစည္းမွ ေျပာပါတယ္။

ကမၻာ့၀က္အေရအတြက္ကို ေလွ်ာ့ခ်မယ္ဆိုရင္ အစားအစာရွားပါးမႈနဲ႔ ၀က္သားေစ်းႏႈန္းျမင့္တက္လာ မႈေတြျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ၀က္ကထြက္တဲ့ ထုတ္ကုန္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားလည္း မလံုေလာက္မႈ ေတြျဖစ္ေစႏိုင္တယ္လို႔ ကမၻာ့တိရစာၦန္ က်န္းမာေရးအဖြဲ႔အစည္းမွ ေဒါက္တာ Mark Schipp ကေျပာပါတယ္။

Twitter/Mark Schipp

ဒီေရာဂါဟာ ျပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ကတည္းက တရုတ္နိုင္ငံအပါအ၀င္ နိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႔လ်က္ရွိ ပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ ၀က္ေတြရဲ႕ထက္၀က္နီးပါးေလာက္ကို မီးရႈိ႕ရွင္းလင္းမႈေတြလုပ္ခဲ့တဲ့အျပင္ ဆစ္ဒနီမွာလည္းရွင္းလင္းမႈေတြလုပ္ေဆာင္ေနျပီျဖစ္တယ္လို႔ Schipp ကေျပာပါတယ္။

အလုိမ်ိဳး၀က္ေတြကို ဆံုး႐ံႈးရလိမ့္မယ္လို႔မထင္ထားဘူး။ ဒါဟာ ၀က္ေတြကိုစီးပြားျဖစ္ေမြးျမဴထားတဲ့ သူေတြအတြက္ေတာ့ ၾကီးမားတဲ့ျခိမ္းေျခာက္မႈၾကီးတစ္ခုပဲျဖစ္တယ္လို႔ Schipp ကဆက္လက္ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ဒီအာဖရိက၀က္တုပ္ေကြးေၾကာင့္ ၀က္ေတြေသဆံုးႏိုင္ေပမယ့္ လူေတြကိုေတာ့ ျခိမ္းေျခာက္မႈ မျဖစ္ေစပါဘူး။ဒါေပမယ့္ အာရွႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာေတာ့ ၀က္ေတြကို ရွင္းလင္းမႈေတြလု ပ္ေဆာင္ေနျပီျဖစ္ပါတယ္။တရုတ္ႏိုင္ငံပိုင္ေတြကေတာ့ (၂၀၁၈)ခုႏွစ္ၾသဂုတ္လကတည္းက ဒီေရာဂါကိုကာကြယ္တားဆီးဖို႔ ၀က္အေကာင္ေရ(၁.၂)သန္းေလာက္ကို သုတ္သင္ရွင္းလင္းမႈေတြလုပ္ေ ဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

တရုတ္နိုင္ငံမွာ လြန္ခဲ့တဲ့တစ္ႏွစ္နီးပါးကထက္ ၀က္သားေစ်းႏႈန္းဟာ (၂)ဆျမင့္တက္ခဲ့ပါ တယ္။ တရုတ္က ျပည္ပက၀က္သားကို၀ယ္ယူဖို႔ၾကိဳးစားခဲ့ေပမယ့္ အျခားႏိုင္ငံေတြမွာလည္း ဒီ၀က္တုတ္ေကြးေရာဂါ ဟာလည္း အလားတူျဖစ္ပြားေနခဲ့တာေၾကာင့္ သူတို႔ရဲ႕ၾကိဳးပမ္းမႈကိုလက္ေလ်ာ့ခဲ့ရပါတယ္။

ကာကြယ္ေဆးထိုးတဲ့လုပ္ေဆာင္ခ်က္ကိုတိုးျမွင့္လုပ္ေဆာင္ေနေပမယ့္ ဗိုင္းရပ္စ္ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈကအရမ္းကိုျပင္း ထန္ေနတာေၾကာင့္ ဒီလိုလုပ္ရပ္ဟာ ၾကီးမားတဲ့စိန္ေခၚမႈတစ္ရပ္ျဖစ္တယ္လို႔ ၾသစေၾတးလ်ရဲ႕ တိရစာၦန္ေဆးကုဆရာ၀န္တစ္ဦးကေျပာပါတယ္။

Unsplash/PigProg

အာဖရိက၀က္တုပ္ေကြးဟာ ၀က္ေတြၾကားမွာ အခ်င္းခ်င္းပ်ံ႕ႏွံ႔လြယ္တဲ့ေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ျပီး မသန္႔ရွင္းတဲ့အစားအစာေတြေၾကာင့္လည္း ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔လြယ္တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေရာဂါပိုး ဟာ (၁၉၆၀)ခုႏွစ္က ေတာင္အာဖရိကမွာစတင္ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့ျပီး ဥေရာပမွာပါျဖစ္ပြားလာခဲ့တာျဖစ္ပါ တယ္။ ဘယ္လ္ဂ်ီယံသစ္ေတာေတြမွာ အမဲလိုက္ဖို႔ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ေတာ၀က္ေတြကိုလႊဲေျပာင္းေပးရာမွတစ္ဆင့္ ဒီေရာဂါပိုးဟာ အေရွ႕ဥေရာပမွာ မၾကာေသးခင္က ျပန္လည္ထြက္ေပၚလာခ့ဲတာျဖစ္ပါတယ္။

ျပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္က တရုတ္ႏိုင္ငံမွာ ဒီေရာဂါပိုးဟာ လ်င္ျမန္စြာပ်ံ႕ႏွံ႔သြားခဲ့တာကိုေတြ႔ရတယ္လို႔ Schipp ကေျပာပါတယ္။ Mongolia ႏိုင္ငံ၊ ကိုရီးယားကၽြန္းဆြယ္၊ အေရွ႕ေတာင္အာရွနဲ႔ အေရွ႕တီေမာႏိုင္ငံေတြ မွာလည္း ဒီေရာဂါပိုးဟာ ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိေနတယ္လို႔ Schipp ကဆက္လက္ေျပာျပခဲ့ေၾကာင္း Time မဂၢဇင္းက ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။

Thae Su

SHARE