အေမဇုံသစ္ေတာ အႏွစ္(၅၀)အတြင္း ကြယ္ေပ်ာက္သြားႏုိင္လုိ႔ စိုးရိမ္ေနတဲ့ ပညာရွင္မ်ား

WikimediaCommons

ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ကေတြကပဲ မီးေလာင္မႈေတြ ဆက္တုိက္ျဖစ္ခဲ့တဲ့ အေမဇုံသစ္ေတာႀကီးဟာ သဘာဝအႏၱရာယ္ကိုသာမက၊ လူေတြ သစ္ခုိးထုတ္တဲ့အႏၱရာယ္ေတြကိုလည္း ေၾကာက္ရြံ႕ေနရပါတယ္။ သိပၸံပညာရွင္ေတြရဲ႕ ေတြ႕ရွိခ်က္မွာ သစ္ေတာေတြရဲ႕ အဆိပ္စုပ္ယူမႈစြမ္းအားပိုင္း အႏွစ္(၃၀)ေလာက္အတြင္း ဆုိးဆုိးရြားရြား က်ဆင္းလာခဲ့လုိ႔၊ ကမာၻႀကီးရဲ႕ ေဂဟစနစ္ ဆုိးရြားစြာ ထိခုိက္ေနၿပီလုိ႔ ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။

အခုလည္း လာမယ့္ အႏွစ္(၅၀)မွာ အေမဇုံသစ္ေတာႀကီးဟာ ကမာၻေျမကေန အရွင္းေပ်ာက္ကြယ္သြားမယ္လုိ႔ သိပၸံပညာရွင္ေတြက ဆုိပါတယ္။ အေမဇုုံသစ္ေတာႀကီးဟာ မၾကာမီမွာ ဆဗနားျမက္ေျခာက္ခင္းႀကီးလုိ အလွ်ံတညီးညီးနဲ႔ ေၾကာက္စရာအေျခအေနကို ဖန္တီးလိမ့္မယ္လုိ႔ CNA က ဆုိပါတယ္။

ဒီအေၾကာင္းကို ၿပီးခဲ့တဲ့ မတ္လ(၁၀)ရက္၊ အဂၤါေန႔က Nature Communications ဂ်ာနယ္မွာ ေဖာ္ျပထားတာပါ။ ဒီတြက္ခ်က္မႈကို သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္(၄၀)ရဲ႕အခ်က္အလက္ စာရင္းဇယားအမွန္ေတြကို အေျခခံၿပီး၊ Computer simulation ပုံစံ ဖန္တီးခဲ့တာပါ။ ဒါ့အျပင္ သိပၸံပညာရွင္ေတြဟာ အဓိကေဂဟေဗဒစနစ္ေတြကိုလည္း ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။

ေတြ႕ရွိခ်က္မွာေတာ့ အလြန္လွပတဲ့ ကာရစ္ဘီယံရဲ႕ ေရေအာက္သႏၱာေက်ာက္တန္းေတြဟာ (၁၅)ႏွစ္အတြင္းမွာ ေပ်ာက္ကြယ္သြားႏုိင္တယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အေမဇုံသစ္ေတာႀကီးဟာ ဆဗနားျမက္ခင္းပုံစံ ေဂဟေဗဒစနစ္ကို အခ်ိန္တုိအတြင္း ေရာက္သြားႏုိင္တယ္ဆုိတဲ့အခ်က္ဟာ မွန္လာႏုိင္စရာ အေၾကာင္းရွိပါတယ္၊

ဆဗနားျမက္ခင္းပုံစံ ေဂဟစနစ္ဆုိတာ ျမက္႐ုိင္းေတြနဲ႔ သစ္ေျခာက္ပင္ေတြ ေရာေထြးေနသေဘာမ်ိဳးကို ေျပာလုိတာပါ။ ကာရစ္ဘီယံရဲ႕ စကြဲကီလုိမီတာ (၂၀၀၀၀)အက်ယ္အဝန္းအတြင္းက ေဗဒစနစ္ကလည္း ထုိနည္းတူစြာပဲ အျမန္ဆုံးနည္းနဲ႔ ေပ်ာက္ကြယ္သြားမွာပါ။ ကမာၻႀကီးဟာ ရွိရင္းစြဲ သဘာဝတရားေတြကို ႏွစ္စဥ္ ဆုံး႐ႈံးေနရာက ေဘးထြက္ဆုိးက်ိဳးေတြ ပုိတုိးလာခဲ့ပါတ္။

သဘာဝတရားႀကီးဟာ သစ္ေတာၿပံဳးတီးျခင္းနဲ႔ ေလထုညစ္ညမ္းျခင္းေတြေၾကာင့္ အေတာ္ေလးကုိ ဆုိးဆုိးရြားရြား ၿခိမ္းေျခာက္ခံေနရပါတယ္။ ဒီလုိပဲ သိပၸံပညာရွင္ေတြအေနနဲ႔ အခုေျပာတဲ့အတုိုင္းသာ ျဖစ္လာခဲ့ရင္ ကမာၻႀကီးအဖုိ႔ ဘယ္ေလာက္ ဆုိးဆုိးရြားရြား ျပစ္ဒဏ္ေတြ ခတ္ခံရမလဲဆုိတာ ႀကိဳတင္ေတြးဆလုိ႔ မရႏုိင္ေသးပါဘူးတဲ့။

ပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ပါေမာကၡ John Dearing က သာမန္သစ္ေတာထက္ အဆ(၁၀၀)ပုိႀကီးတဲ့ သစ္ေတာတစ္ခုဟာ ၿပံဳးတီးဖုိ႔ သာမန္ထက္ေႏွးေကြးမွာ ဆုိေသာ္လည္း၊ အခ်ိန္ရဲ႕အဆ(၁၀၀)အထိ ၾကာရွည္ခံမွာ မဟုတ္ေၾကာင္း ဆုိပါတယ္။ ဆုိရရင္ သစ္ေတာငယ္တစ္ခု ၿပဳံးတီးဖုိ႔ တစ္ႏွစ္သာ အခ်ိန္ယူရမယ္ဆုိရင္၊ အဲဒီသစ္ေတာထက္ အဆ(၁၀၀)ပုိႀကီးတဲ့ သစ္ေတာတစ္ခုပ်က္ဆီးဖုိ႔ အႏွစ္(၁၀၀)အထိ အခ်ိန္ယူစရာမလုိဘဲ အခ်ိန္အနည္းငယ္အတြင္း ပ်က္စီးႏုိင္တယ္ဆုိတဲ့သေဘာပါ။

အခုဆုိရင္ သဘာဝသစ္ေတာေတြ ျပဳန္းတီးမႈေၾကာင့္ ကမာၻႀကီးရဲ႕ပူေႏြးမႈဟာ တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏွစ္ ပုိဆုိးလာပါတယ္။ သိပၸံပညာရွင္ေတြကေတာ့ အေမဇုံရဲ႕သစ္ေတာမ်က္ႏွာျပင္ (၃၅)%အထိ က်ဆင္းသြားဖုိ႔ရွိေနၿပီး၊ ဒါဟာ သစ္ေတာတစ္ခုလုံး ပ်က္ယြင္းဖုိ႔အတြက္ ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ လမ္းစျဖစ္ေၾကာင္း ဆုိပါတယ္။

(၁၉၇၀)ခုႏွစ္တုန္းက အေမဇုံမုိးသစ္ေတာႀကီးဟာ ႏုိင္ငံ(၇)ခုစာအထိ က်ယ္ျပန္႔ခဲ့ၿပီး၊ စကြဲကီလုိမီတာအားျဖင့္ (၅)သန္းေက်ာ္အထိ ရွိခဲ့ရာမွ အခုဆုိရင္ အဲဒီဧရာမသစ္ေတာႀကီးရဲ႕ ဧရိယာဟာ (၂၀)%အထိ ဆုံး႐ႈံးခဲ့ရၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ပါေမာကၡ John ေျပာသလုိ ေနာက္ထပ္ ရာခုိင္ႏႈန္းေတြ လွ်င္ျမန္စြာတုိးလာဖုိ႔ဆုိတာ အခ်ိန္သိပ္မယူရတဲ့အတြက္၊ အႏွစ္(၅၀)အတြင္း အေမဇုံသစ္ေတာႀကီး ပ်က္သုဥ္းဖုိ႔ဆုိတာ ျဖစ္တန္ေျခရွိေနပါတယ္။

လင္းေဇာ္ကို

SHARE