ကမၻာ့အဆိုး၀ါးဆံုး လူသားခ်င္းစာနာမႈ ပဋိပကၡေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ႏိုင္ငံမ်ား…

Unicef.Org

ႏွစ္စဥ္ ကမၻာ့အဆိုး၀ါးဆံုးလူသားခ်င္းစာနာမႈပဋိပကၡေတြနဲ႔ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ႏိုင္ငံေတြရဲ႕စာရင္းကို အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ကယ္ဆယ္ေရးေကာ္မတီ (IRC) ကထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုထုတ္ျပန္ခဲ့တာဟာ ကမၻာ့ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္သားေတြလုပ္ရတဲ့အလုပ္ပမာဏကိုမီးေမာင္းထိုးျပခ်င္တာေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္။

ပဋိပကၡေတြ၊ ေရာဂါကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႕မႈေတြနဲ႔သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္ေတြဟာလည္း ျပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ကအတိုင္း (၂၀၂၀)ခုႏွစ္မွာ လည္းမေျပာင္းလဲပဲရွိေနပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဒီျပႆနာေတြကိုေျဖရွင္းႏိုင္မယ့္အရင္းအျမစ္ကိုလည္း မေတြ႔ေသးဘူးလို႔ IRC ကေျပာပါတယ္။

1. Central African Republic

Seleka လို႔ေခၚတဲ့ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ဟာ (၂၀၁၃)ခုႏွစ္က Central African Republic ကို သိမ္းပိုက္ခဲ့ပါတယ္။ Seleka ေတြနဲ႔ ခရစ္ယာန္စစ္၀န္ထမ္းေတြၾကားတိုက္ခိုက္မႈေတြျဖစ္ျပီးေနာက္ လူေထာင္နဲ႔ခ်ီ ေသဆံုးခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီေနာက္မွာေတာ့ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႔(၁၄)ဖြဲ႔နဲ႔အစိုးရဟာ (၂၀၁၉)ခုႏွစ္ေဖေဖာ္၀ါရီလက ျငိမ္းခ်မ္းေရးသေဘာတူလက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ပါတယ္။ဒါေပမယ့္ ဒီသေဘာတူလက္မွတ္ေရးထိုးမႈကို အျပည့္အ၀မလိုက္ နာတဲ့သူေတြရွိတယ္လို႔ IRC ကေျပာပါတယ္။

ႏိုင္ငံရဲ႕လူဦးေရ(၄)ပံု (၁)ပံုေက်ာ္ဟာ အိုးအိမ္မဲ့ေတြျဖစ္ေနျပီး လူ(၆)သိန္းေလာက္ဟာ ေနအိမ္ေတြကိုစြန္႔ခြာထြက္ေျပး ခဲ့ၾကသလို ေနာက္ထပ္လူ(၆)သိန္းေလာက္ကေတာ့ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြကိုေျပာင္းေရႊ႕ေနထိုင္ၾကတယ္လို႔ ကုလသမဂၢကိန္းဂဏန္းေတြအရသိရပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အဲ့ဒီႏိုင္ငံမွာ ဆိုး၀ါးတဲ့ေရၾကီးမႈေတြျဖစ္ပြားခဲ့တာေၾကာင့္ လူေတြဟာ အစားအစာမလံုေလာက္မႈေတြနဲ႔အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံ ကြန္ဂိုကေန အီဘိုလာေရာဂါကူးစက္ခံခဲ့ရပါတယ္။

2. Somalia

Somalia ႏိုင္ငံဟာ (၁၉၉၀)ခုႏွစ္ကတည္း ပဋိပကၡေတြ ဆက္တိုက္ျဖစ္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ဒါ့ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံရဲ႕လူဦးေရ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြဆီကို ေျပာင္းေရႊ႕ေနထိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

အာဖရိကခ်ိဳင့္၀ွမ္းေဒသျဖစ္တာေၾကာင့္ မိုးေခါင္မႈေတြျဖစ္ပြားတဲ့အတြက္ အစားအစာရွားပါးမႈအႏၱရာယ္နဲ႔ ၾကံဳေတြ႔ရတာေၾကာင့္ လူေတြဟာသူတို႔ရဲ႕ေနအိမ္ေတြကို စြန္႔ခြာသြားၾကပါတယ္။

al-Shabab လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔အပါအ၀င္ Al Qaeda နဲ႔ ISIS စစ္ေသြးၾကြေတြရဲ႕အၾကမ္းဖက္တိုက္ခံမႈ ေတြနဲ႔ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ႏိုင္ငံလည္းျဖစ္ပါတယ္။

READ
ကမာၻ႕ေခါင္းေဆာင္ၾကီးေတြ နာမည္မေက်ာ္ခင္ ငယ္ရြယ္စဥ္ဘဝက ရွားပါးဓာတ္ပံုမ်ား

3. Burkina Faso

Burkina Faso ႏိုင္ငံဟာ ျပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ကစျပီး လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈဆိုင္ရာျခိမ္းေျခာက္မႈေတြဟာ ပိုမိၾကီး ထြားလာခဲ့ပါတယ္။Al Qaeda နဲ႔ ISIS စစ္ေသြးၾကြအဖြဲ႔ေတြနဲ႔ဆက္ႏႊယ္ေနတဲ့ အဖြဲ႔ခြဲေတြ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားေနတဲ့ ႏိုင္ငံလည္းျဖစ္ပါတယ္။

လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႔ေတြက ေဒသခံေတြကိုေနရာအတင္းေရႊ႕ေျပာင္းခိုင္းေစခဲ့ျပီး သူတို႔အဖြဲ႕ေတြ၀င္ေရာက္ ႏိုင္ဖို႔လုပ္ေဆာင္ခဲ့တယ္လို႔ IRC ရဲ႕ေျမျပင္ရွိ၀န္ထမ္းေတြကေျပာပါတယ္။

အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈေတြေၾကာင့္ ေက်ာင္းေပါင္း(၂၀၀၀)နဲ႔က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈလုပ္ငန္းေပါင္း(၉၁)ခုကို ပိတ္ထားခဲ့ရျပီး ကေလး(၂၇၀၀၀၀)လည္း တရား၀င္ပညာေရးမရွိခဲ့ပဲ၊ လူ(၁.၂)သန္းေက်ာ္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္ မႈမရရွိခဲ့ဘူလို႔ IRC ကေဖာ္ျပပါတယ္။(၂၀၁၈)ခုႏွစ္မွာေတာ့ ဒီႏိုင္ငံဟာ ကမၻာ့အဆင္းရဲဆံုးႏုိင္ငံတစ္ႏိုင္ငံျဖစ္လာ ခဲ့ပါတယ္။

4. South Sudan

ဆူဒန္ႏိုင္ငံမွာ ဆယ္စုႏွစ္ၾကာျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္ပြားျပီးေနာက္ South Sudan ႏုိင္ငံကိုတည္ေထာင္ခဲ့တာျဖစ္ျပီး တည္ေထာင္ျပီး (၂)ႏွစ္အၾကာ (၂၀၁၃)ခုႏွစ္ကတည္းက အရပ္ဘက္ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။

(၂၀၁၃)ခုႏွစ္ကတည္းက ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ တိုက္ခိုက္မႈေတြေၾကာင့္ လူ(၂.၂)သန္း ဒုကၡသည္ျဖစ္သြားသလို (၁.၅)သန္းက ေတာ့ အိုးအိမ္မဲ့ေတြျဖစ္ပြားခဲ့တယ္လို႔ ကုလသမဂၢရဲ႕ေဖာ္ျပခ်က္အရသိရပါတယ္။

စားနပ္ရိကၡာလံုေလာက္မႈမရွိတဲ့အေျခအေနနဲ႔ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့အျပင္ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈေတြ၊ မိုးေခါင္မႈေတြနဲ႔ မုန္တုိင္းအႏၱရာယ္ေတြနဲ႔လည္းရင္ဆိုင္ခဲ့ရပါတယ္။(၂၀၁၉)ခုႏွစ္တုန္းကေတာ့ ၾကီးမားတဲ့ေရၾကီးမႈေတြျဖစ္ပြားခဲ့ျပီး လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ငွက္ဖ်ားေရာဂါနဲ႔၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာေရာဂါေတြျဖစ္ပြားခဲ့တယ္လို႔ ကုလသမဂၢကေျပာပါတယ္။

5. Afghanistan

Afghanistan ႏိုင္ငံဟာ (၂၀၀၁)ခုႏွစ္ အေမရိကန္ဦးေဆာင္တဲ့ က်ဴးေက်ာ္စစ္ ျပီးတဲ့ေနာက္ ႏုိင္ငံေရးမတည္ျငိမ္မႈေတြ ျဖစ္ေပၚခဲ့ပါတယ္။ဒီမတည္ျငိမ္မႈေတြဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနတာေၾကာင့္ အေမရိကန္အခြန္ထမ္း(၁)ထရီလီယံကုန္က်ခဲ့ ပါတယ္။ႏိုင္ငံအစိုးရဟာ တာလီဘန္နဲ႔ ISIS အပါအ၀င္ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႔ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား နဲ႔တိုက္ခိုက္မႈေတြ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။

READ
ႏုိင္ငံအခ်ိဳ႕ရဲ႕ ခ်စ္ခင္ဖြယ္ရာ အထက္တန္းေက်ာင္း ယူနီေဖာင္းဝတ္စုံမ်ား

ဒီပဋိပကၡေတြေၾကာင့္ ႏိုင္ငံမွာ ဒုကၡသည္ေပါင္း(၂.၅)သန္းနီးပါးထြက္ေပၚလာခဲ့တယ္လို႔ ကုလသမဂၢကေျပာပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ႏိုင္ငံဟာ မိုးေခါင္မႈေတြ၊ ေျမျပိဳမႈေတြနဲ႔ ငလ်င္လႈပ္ခတ္မႈေတြကိုရင္ဆိုင္ေနရျပီး အေျခခံအေဆာက္အအံု ညံ့ဖ်င္းမႈေတြေၾကာင့္ အို္းအိမ္မဲ့ေတြျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။

IRC ကလည္း အၾကမ္းဖက္မႈနဲ႔လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈအႏၱရာယ္ေတြကိုမီးေမာင္းထုိးျပခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္က တာလီဘန္ေတြနဲ႔ျငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးပြဲေတြျပဳလုပ္ခဲ့ျပီးေနာက္ (၂၀၁၉)ခုႏွစ္ကစျပီး အပစ္အခတ္ ရပ္စဲမႈေတြကိုလုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ သမၼတေဒၚနယ္လ္ထရမ့္က အာဖဂန္နစၥတန္ကဲ့သို႔ ထာ၀ရစစ္ပြဲေတြကေန အေမရိကန္ကိုဖယ္ရွားေပးဖို႔ကတိျပဳခဲ့ပါတယ္။ဒါေပမယ့္ ေပးထားတဲ့ကတိအတိုင္းေတာ့ ျဖစ္မလာေသးပါဘူး။

6. Venezuela

Venezuela ႏိုင္ငံရဲ႕ဆိုရွယ္လစ္သမၼတ Nicolás Maduro ဟာ သမၼတတာ၀န္ကိုယူထားစဥ္မွာပဲ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈ 10,000,000 ရာခိုင္ႏႈန္းထိေရာက္ေနတဲ့ စီးပြားေရးအၾကပ္အတည္းေတြျဖစ္ပြားခဲ့ျပီး အစားအစာနဲ႔ေဆး၀ါးျပတ္လတ္မႈ ေတြေၾကာင့္ လူေတြဟာ ေနအိမ္စြန္႔ခြာထြက္ေျပးခဲ့ၾကပါတယ္။

ဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနတဲ့အၾကပ္အတည္းေတြေၾကာင့္ အိမ္ေထာင္စု(၉၄)ရာခုိင္ႏႈန္းဟာ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးေနျပီး ေဆးရံု(၉၀)ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ဟာ ရိကၡာျပတ္ေတာက္မႈေတြျဖစ္ခဲ့တယ္လို႔ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီးဌာနရဲ႕ (၂၀၁၈)ခုႏွစ္စာရင္းဇယားအရသိရပါတယ္။

လူ(၇)သန္းေလာက္ဟာ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈ အကူအညီေတြ လိုအပ္ေနေၾကာင္းလည္း ကုလသမဂၢက ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။

7. Nigeria

ႏိုင္ဂ်ီးရီးယားဟာ ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုၾကာတဲ့အထိ ႏိုင္ငံရဲ႕အေရွ႕ေျမာက္ဘက္မွာ ေသာင္းက်န္းမႈေတြနဲ႔ အေနာက္ေျမာက္ဘက္ပိုင္းမွာ တင္းမာမႈေတြျမင့္တက္လာခဲ့ပါတယ္။ေဒသတြင္းမတည္ျငိမ္မႈေတြေၾကာင့္ ျပည္တြင္းမွာ ေရႊ႕ေျပာင္းဒုကၡသည္ဦးေရ(၅၄၀၀၀၀)အထိရွိလာခဲ့ပါတယ္။

အေရွ႕ေျမာက္ဘက္ပိုင္းရဲ႕ၾကီးမားတဲ့အစိတ္အပိုင္းေနရာေတြဟာ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႔ေတြရဲ႕ထိန္းခ်ဳပ္မႈေအာက္မွာ ရွိေနတာေၾကာင့္ ေဒသခံ(၁.၂)သန္းေလာက္ဟာ အစာေရစာ လံုေလာက္စြာ မရရွိခဲ့ပါဘူး။

မိုးရာသီမွာ ေရၾကီးျခင္းနဲ႔ ကာလ၀မ္းေရာဂါေတြလည္း ဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနျပီး ဒီျဖစ္ရပ္ကို ေျဖရွင္းမယ့္ က်န္းမာေရးအေဆာက္အအံုေတြကလည္း ရွားပါးတဲ့အေျခအေနေမ်ိဳး ႀကံဳေတြ႔ေနရပါတယ္။

Thae Su

SHARE