တစ္ခ်ိန္က ကမၻာ့ဖလားမွာေတာင္ ပါ၀င္ခဲ့ေပမယ့္ ယခု ေပ်ာက္ကြယ္သြားၿပီျဖစ္တဲ့ ႏိုင္ငံ(၇)ခု

Aila Images_Shutterstock

၁၉၃၀ ျပည့္ႏွစ္ကစတင္က်င္းပခဲ့တဲ့ ဖီဖာကမၻာ့ဖလားၿပိဳင္ပြဲဟာ ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၈ ကမၻာ့ဖလားအပါအဝင္ (၂၁)ႀကိမ္ တိုင္ခဲ့ပါၿပီ။ ကမၻာ့ဖလားၿပိဳင္ပြဲ (၂၁)ႀကိမ္မွာ ႏုိင္ငံေပါင္း (၇၉)ႏုိင္ငံ ပါဝင္ယွဥ္ၿပိဳင္ထားႏုိင္တယ္လို႔လည္း စာရင္း အခ်က္အလက္ေတြအရ သိရပါတယ္။ ဒီ (၇၉)ႏုိင္ငံထဲမွာမွ  ၿပိဳင္ပြဲမွ ျပန္လည္အသံုးျပဳလို႔မရတဲ့ ႏုိင္ငံအမည္ကို အသံုး ျပဳခဲ့တဲ့ အသင္း (၇)သင္းရွိပါတယ္တဲ့။ ဘယ္အသင္းေတြလဲ… ဘာေၾကာင့္ အရင္အမည္ကို အသံုးျပဳလို႔ မရေတာ့တာ လဲ ဆိုေတာ့……

 (၁) ခ်က္ကိုဆလိုဗက္ကီးယား
Wikimedia Commons

၁၉၂၀ ကေန ၁၉၉၃ ခုႏွစ္အထိ တည္ရွိခဲ့တဲ့ ခ်က္ကိုဆလိုဗက္ကီးယားႏုိင္ငံဟာ အခုေတာ့ ခ်က္ နဲ႔ ဆလိုဗက္ကီးယား ႏုိင္ငံေတြ အျဖစ္ ခြဲထြက္လိုက္ၾကၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၃၈ နဲ႔ ၁၉၆၂ ၿပိဳင္ပြဲေတြမွာ ဗိုလ္လုပြဲအထိ တက္ႏုိင္ခဲ့တဲ့ ခ်က္ကိုဆလိုဗက္ကီးယားႏုိင္ငံဟာ အရင္က ေဘာလံုးအင္အားႀကီး ႏုိင္ငံ တႏုိင္ငံျဖစ္ၿပီး ဖီဖာ ကမၻာ့ အဆင့္သတ္မွတ္ခ်က္မွာ အဆင့္ (၁)အထိ ေရာက္ရွိဖူးတဲ့ႏုိင္ငံလည္းျဖစ္ပါတယ္။

(၂) Dutch East Indies
Wikimedia Commons

Dutch East Indies ဆိုတာ တကယ္ေတာ့ အာဆီယံအဖြဲ႕ဝင္ျဖစ္တဲ့ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံပါ။ အင္ဒိုနီးရွားႏုိင္ငံဟာ လြတ္ လပ္ေရးမရခင္ ၁၉၄၅ ခုႏွစ္အထိ ကမၻာ့အဆင့္ အားကစားၿပိဳင္ပြဲတုိင္းကို Dutch East Indies ဆိုတဲ့ အမည္နဲ႔ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ေလ့ရွိတာ ျဖစ္ပါတယ္။ Dutch East Indies ဟာ ကမၻာ့ဖလားၿပိဳင္ပြဲကို အေစာပိုင္းကာလျဖစ္တဲ့ ၁၉၃၈ ခုႏွစ္က ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့ဖူးတာျဖစ္ၿပီး ပထမအဆင့္နဲ႔ပဲ ေက်နပ္ခဲ့ရပါတယ္။

(၃) အေရွ႕ဂ်ာမဏီ
Wikimedia Commons

ဘာလင္တံတုိင္းႀကီး မၿဖိဳခ်ခင္အထိ ဂ်ာမဏီဟာ အေရွ႕ဂ်ာမဏီနဲ႔ အေနာက္ဂ်ာမဏီဆိုၿပီး ၂ ပိုင္းကြဲေနခဲ့တာပါ။ အ ေနာက္ဂ်ာမဏီက ေဘာလံုးေလာကမွာ အင္အားႀကီးျဖစ္ခဲ့ေပမဲ့ အေရွ႕ဂ်ာမဏီကေတာ့ ကမၻာ့ဖလားၿပိဳင္ပြဲကိုေတာင္ (၁)ႀကိမ္ပဲ ဝင္ခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။ ပါဝင္ယွဥ္ၿပိဳင္ခြင့္ရတဲ့ ၁၉၇၄ ကမၻာ့ဖလားမွာ အေရွ႕ နဲ႔ အေနာက္ ဂ်ာမဏီတို႔ တအုပ္စု ထဲက်ခဲ့ၿပီး ခ်န္ပီယံျဖစ္လာမဲ့ အေနာက္ဂ်ာမဏီကို အေရွ႕ဂ်ာမဏီတို႔ အုပ္စုပြဲမွာ အႏုိင္ကစားခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီပြဲဟာ အေရွ႕ဂ်ာမဏီ နဲ႔ အေနာက္ဂ်ာမဏီတို႔ရဲ႕ ပထမဆံုးနဲ႔ ေနာက္ဆံုး ေတြ႕ဆံုတဲ့ပြဲအျဖစ္လည္း မွတ္တမ္းဝင္ခဲ့ပါတယ္။

(၄) ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စု
Wikimedia Commons

ကမၻာ့ဖလားၿပိဳင္ပြဲရဲ႕ အေစာပိုင္းကာလေတြမွာ အႀကိမ္တိုင္းလိုလိုယွဥ္ၿပိဳင္ႏုိင္ခဲ့ၿပီး ေျခစြမ္းထက္တဲ့ ကစားသမားေတြ ေပၚထြန္းခဲ့တဲ့ ဆိုဗီယက္အသင္းကေတာ့ အခုအခ်ိန္မွာ ႏုိင္ငံ (၁၅)အျဖစ္ ၿပိဳကြဲသြားခဲ့ပါၿပီ။ လက္ရွိအခ်ိန္မွာ ႐ုရွားလို႔ ေခၚၾကတဲ့ ယခင္က ဆိုဗီယက္အသင္းဟာ ကမၻာ့အဆင့္ (၁)ေနရာကို ရခဲ့ဖူးတဲ့ အသင္းျဖစ္သလို၊ ကမၻာ့ဖလားမွာ ေအာင္ျမင္မႈမရခဲ့ေပမဲ့ အိုလံပစ္ၿပိဳင္ပြဲမွာ ေရႊတံဆိပ္ဆုကို (၂)ႀကိမ္ဆြတ္ခူးႏုိင္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စု ၿပိဳကြဲၿပီးေနာက္မွာ အသင္းရဲ႕ ေအာင္ျမင္မႈေတြကို ဖီဖာက ႐ုရွားအသင္းထံ လႊဲေျပာင္းေပးခဲ့တယ္လို႔လည္း သိရပါ တယ္။

(၅) အေနာက္ဂ်ာမဏီ
DenOfGeek/Pinterest

ကမၻာ့ဖလားဗိုလ္လုပဲြကို (၅)ႀကိမ္တက္ၿပီး (၃)ႀကိမ္ဗိုလ္စြဲဖူးတဲ့ အေနာက္ဂ်ာမဏီကေတာ့ ဒီစာရင္းထဲမွာ အေအာင္ ျမင္ဆံုးအသင္းလို႔ ဆိုရမွာပါပဲ။ အေနာက္ဂ်ာမဏီအသင္းအမည္နဲ႔ ေနာက္ဆံုးၿပိဳင္ပြဲဝင္ခဲ့တဲ့ ၁၉၉၀ ကမၻာ့ဖလားမွာ လည္း ဗိုလ္စြဲခဲ့ပါေသးတယ္။ အေနာက္ဂ်ာမဏီရဲ႕ ေအာင္ျမင္မႈေတြကို ဖီဖာက လက္ရွိဂ်ာမဏီအသင္းကို လႊဲေျပာင္း ေပးခဲ့ေပမဲ့ အခ်က္အလက္ေတြအရေတာ့ ဂ်ာမဏီဟာ ကမၻာ့ခ်န္ပီယံ (၁)ႀကိမ္သာျဖစ္ဖူးေသးၿပီး အရင္က ေအာင္ျမင္ မႈျဖစ္တဲ့ ခ်န္ပီယံ (၃)ႀကိမ္ကို လိုက္မမွီေသးဘူးလို႔ ဆိုရမွာပါ။

(၆) ယူဂိုဆလားဗီးယား
Wikimedia Commons

ကမၻာ့ဖလားၿပိဳင္ပြဲစတင္က်င္းပတဲ့ ၁၉၃၀ ခုႏွစ္ကတည္းက ပါဝင္ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့တဲ့ ယူဂိုဆလားဗီးယားဟာ လက္ရွိအခ်ိန္ မွာေတာ့ ႏုိင္ငံ (၇)ႏုိင္ငံအျဖစ္ ၿပိဳကြဲသြားခဲ့ပါၿပီ။ ပထမဆံုးၿပိဳင္ပြဲမွာ နာမည္ႀကီး ဘရာဇီးလ္ကို အႏုိင္ယူၿပီး ဆီမီးဖိုင္ နယ္အထိ တက္ႏုိင္ခဲ့သလို၊ ၁၉၆၂ ၿပိဳင္ပြဲမွာလည္း ဆီမီးကိုေရာက္ခဲ့ပါေသးတယ္။ ယူဂိုဆလားဗီးယားရဲ႕ ေအာင္ျမင္မႈ ေတြကို လက္ရွိ ဆားဘီးယားအသင္းထံ ဖီဖာက လႊဲေျပာင္းေပးခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ယူဂိုဆလားဗီးယားက ခြဲထြက္လာခဲ့ တဲ့ ခ႐ိုေအးရွားရဲ႕ ေအာင္ျမင္မႈကိုေတာ့ ဆားဘီးယားေကာ၊ အသင္းေဟာင္း ယူဂိုဆလားဗီးယားပါ မမွီႏုိင္ေသးပါဘူး။

(၇) ဇိုင္ေယး
Wikimedia Commons

ဇိုင္ေယးႏုိင္ငံဆိုတာ အာဖရိကတိုက္က ႏုိင္ငံတခုျဖစ္ၿပီး လက္ရွိမွာေတာ့ အမည္ေျပာင္းသြားပါၿပီ။ DR ကြန္ဂိုလို႔ လက္ ရွိအခ်ိန္မွာ ေျပာင္းလဲလိုက္ၿပီျဖစ္တဲ့ ဇိုင္ေယးဟာ ၁၉၇၁ ကေန ၁၉၉၇ ခုႏွစ္အတြင္းက စစ္အာဏာရွင္ေတြသိမ္းပိုက္ ထားစဥ္မွာ ဒီနာမည္ကို အသံုးျပဳခဲ့တာပါ။ ဇိုင္ေယးဟာ ၁၉၇၄ ကမၻာ့ဖလားမွာ ေျခစစ္ပြဲေအာင္ခဲ့ေပမဲ့ အုပ္စုပြဲစဥ္မွာ ယူဂိုဆလားဘီးယားကို (၉)ဂိုးျပတ္နဲ႔ ႐ႈံးခဲ့တဲ့ပြဲအပါအဝင္ (၃)ပြဲစလံုး႐ႈံးခဲ့ၿပီး အုပ္စုေနာက္ဆံုးနဲ႔ လွည့္ျပန္ခဲ့ရပါတယ္။

KYM 

Ref : Wikipedia

SHARE