ရုပ္ရွင္ေတြထဲကထက္ ပိုစိတ္၀င္းစားဖို႔ေကာင္းတဲ့ ဥေရာပအလယ္ေခတ္ရဲ႕ အေၾကာင္းတစ္ခ်ိဳ႕

တိုက္ပြဲေပါင္းမ်ားစြာျဖစ္၊ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ဆက္တိုက္ပ်ံ႕ပြား ကာကြယ္ရန္ တစ္ကိုယ္ေရနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္ သန္႔ရွင္းမႈ ကင္းမဲ့တာေတြကေန ျပႆနာမ်ားစြာရွိခဲ့တဲ့ အလယ္ေခတ္ (ေအဒီ ၁၁၀၀ မွ ေအဒီ ၁၄၀၀ အတြင္း) ကာလဟာ ဥေရာပ သမိုင္းမွာ အေမွာင္အဖံုးဆံုးကာလ အပိုင္းအျခားတစ္ခုအျဖစ္ မွတ္ယူထားၾကပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ အလယ္ေခတ္ဟာ သမိုင္းရဲ႕ စိတ္၀င္စားစရာ အေကာင္းဆံုး ကာလတစ္ခု ျဖစ္သလို အဲ့ဒီ့ေခတ္ အေၾကာင္းေတြကို ျပည့္ျပည့္စံုစံု သိတဲ့သူဆိုတာလည္း သိပ္မရွိလွဘူူး။  ဒါေၾကာင့္ အလယ္ေခတ္ကာလဆီက စိတ္၀င္စားစရာ အေၾကာင္းအရာ တစ္ခ်ိဳ႕ကို ေဖာ္ျပေပးခ်င္ပါတယ္။

အေၾကာင္းအရစ္၊ အစင္းအက်ား အ၀တ္အစားေတြဟာ မေကာင္းတဲ့ လကၡဏာ
AndreasPraefcke / Public Domain / wikipedia

အလယ္ေခတ္မွာ အစင္းအက်ား၊ အေၾကာင္းအရစ္ေတြနဲ႔ အ၀တ္စားေတြကို ၀တ္ဆင္တာ မလံုျခံဳပါဘူး။ (၁၃၁၀) ခုႏွစ္မွာ အဲ့ဒီလို အ၀တ္အစားေတြကို ၀တ္လို႔ ဖိနပ္ခ်ဳပ္သမားတစ္ေယာက္ တကယ္ၾကီး ကြပ္မ်က္ခံခဲ့ရပါတယ္။ အစင္း အေၾကာင္းေတြကို သရုပ္ေဆာင္ေတြ၊ ဂီတ သဘင္သည္၊ ျပည့္တန္ဆာ၊ လူရႊင္ေတာ္နဲ႔ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းထဲမွာ ခိုင္မာတဲ့ ေနရာ တစ္ခုမရွိတဲ့ သူေတြကိုပဲ တရား၀င္ ၀တ္ဆင္ခြင့္ျပဳထားတာပါ။ ဒီလို အ၀တ္အစားကိုၾကည့္ျပီး အထက္တန္းက်တဲ့ လူတန္းစား မဟုတ္ဘူးဆိုတာကို ခြဲျခား သိျမင္ေစတယ္။

ယေန႔ေခတ္မွာ ဒီလို အစင္းအေၾကာင္း အ၀တ္အစားေတြက ဘာလို႔ မေကာင္းဘူး သတ္မွတ္ခဲ့လဲဆိုတဲ့ အဓိက အေၾကာင္းအရင္းကို မသိၾကသလို၊ တစ္ခ်ိဳ႕ ကၽြမ္းက်င္သူေတြက ခႏၶာကိုယ္ အခ်ိဳးအစား ေကာက္ေၾကာင္းကို ဖံုးကြယ္ဖို႔၊ တကယ့္ အသြင္အျပင္ကို ေျပာင္းလဲဖို႔ ၾကိဳးစားမႈတစ္ခုလို႔ မွားယြင္း လက္ခံထားၾကပါတယ္။

 

ပုလိပ္ေရာဂါကုသတဲ့ ဆရာ၀န္ေတြရဲ႕ အကာအကြယ္ မ်က္ႏွာဖံုးက ႏႈတ္သီ
Anagoria / wikipedia

ႏႈတ္သီးနဲ႔ အထူး အကာအကြယ္ မ်က္ႏွာဖံုးကို နာမည္ေက်ာ္ ပုလိပ္ေရာဂါ ဆရာ၀န္ေတြ ၀တ္ဆင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲ့ဒီ့မွာ ပါတဲ့ ႏႈတ္သီးဟာ အနံ႔ျပင္းတဲ့ အရာ၀တၳဳေတြကို သယ္ေဆာင္ဖို႔ျဖစ္တယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ ဗနီကာ၊ ပန္း၊ ေဆးဖက္၀င္ အပင္ နဲ႔ တျခား အဲ့ဒီလို အရာေတြမွာ စိမ္ထားတဲ့ အ၀တ္စကို ထည္သြင္းထားဖို႔ ျဖစ္တယ္။ ဒီလို အထပ္ အစစ္ တစ္ခုၾကားခံထားျပီး  ပုလိပ္ေရာဂါကို တားဆီးႏိုင္တယ္လို႔ ယူဆခဲ့ၾကတယ္။ ဒီေနရာမွ အတိအက် မသိရတာက ဒီ အေဆာင္အကာကို ဘယ္တုန္းက တီထြင္ခဲ့ၾကတယ္ဆိုတာပါပဲ။

READ
အရူးေထာင္ရဲ႕ လွ်ိဳ႔ဝွက္ခ်က္ေတြကို ေဖာ္ထုတ္ဖို႔ ရူးဟန္ေဆာင္ခဲ့တဲ့ သတင္းေထာက္

ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ ပုလိပ္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားတဲ့ (၁၄) ရာစုအတြင္း တီထြင္ခဲ့တယ္လို႔ သိၾကျပီး အဲ့ဒီ့အတြက္ ခိုင္မာတဲ့ သက္ေသအေထာက္အထားက မရွိဘူးလို႔ သိရပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ ပညာရွင္ေတြကေတာ့ အဲ့ဒါကို (၁၇) ရာစုမတိုင္ခင္ထိ မဖန္တီးေသးဘူးလို ယံုၾကည္ေနၾကတယ္။

ပထမဆုံး ပုလိပ္ေရာဂါ ျပန္႔ပြားမႈက ၆ ရာစု အလယ္မွာ စခဲ့ျပီး ဥေရာပနဲ႔ အာရွအတြင္း လူ (၁၂၅) သန္းေက်ာ္ အသက္ဆံုးရႈံးေစခဲ့တယ္။ (၁၄) ရာစုမွာေတာ့ တရုတ္ႏိုင္ငံကေန ဥေရာပနဲ႔ ရုရွားကို ကူးစက္လာခဲ့ျပီး မ်ားစြာေသာ ျမိဳ႕ေတြကို ဆိတ္သုဥ္းေစခဲ့တယ္။ ဥေရာပက လူဦးေရ (၂၅) သန္းေလာက္ဟာ ပုလိပ္ေရာဂါေၾကာင့္ အသက္ဆံုးရႈံးခဲ့ရပါတယ္။ ဒီပမာဏက အဲ့ဒီ့အခ်ိန္တုန္းကဆို ဥေရာပတစ္တိုက္လံုးရဲ႕ လူဦးေရ ၃ ပံု ၁ ပံု ျဖစ္ေၾကာင္း သိရပါတယ္။

 

ဘုရားေက်ာင္းနံရံေတြက  ဖြင့္ထားတဲ့ အေပါက္မ်ား
John Salmon / geograph.org.uk

အလယ္ေခတ္တုန္းက တည္ေဆာက္ခဲ့တဲ့ ဘုရားေက်ာင္းေတြရဲ႕ နံရံမွာ လႊတ္ထား၊ ေဖာက္ထားတဲ့ အေပါက္ေလးေတြရွိတဲ့ကို ပညာရွင္ေတြက ျပန္လည္ ျပဳျပင္တဲ့အခါမွာ ေတြ႔ခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီ့ နံရံအေပါက္ေတြကို hagioscopes လို႔ေခၚျပီး လူေတြ အထဲမွာ ဘာေတြ ျဖစ္ေနလဲ ျမင္ရေအာင္ ထည့္သြင္းတည္ေဆာက္ထားမွန္း သိရပါတယ္။ ဘုရားေက်ာင္းထဲကို အေၾကာင္းတစ္ခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ ၀င္ခြင့္မရတဲ့ သူေတြ ( ဥပမာ အနာၾကီးေရာဂါသည္) အတြက္ရည္ရြယ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ဘုရားေက်ာင္းရဲ႕ ပံုစံေပၚလိုက္ျပီး အေပါက္ေတြက အ၀ိုင္း၊ ေလးေထာင့္နဲ႔  လက္၀ါးကပ္တိုင္ပံုေတာင္ ရွိတယ္လို႔ သိရတယ္။ အနာၾကီးေရာဂါကို အျမစ္ျဖတ္ ေခ်မႈန္းႏိုင္တဲ့ ၁၆ ရာစုမွာေတာ့  ဘုရားေက်ာင္းေတာ္ေတာ္မ်ားက အဲ့ဒီ အေပါက္ေတြကို ပိတ္လိုက္ၾကပါတယ္။

 

ေၾကာင္လိမ္ ေလွကားေတြကို ဘာလို႔ နာရီလက္တံလည္တဲ့အတိုင္ ရစ္ထားသလဲ…
JOHN K THORNE PHOTOGRAPHY / flickr

အလယ္ေခတ္ကာလရဲ႕ ရဲတိုက္ေတြထဲက ေလွကားေတြဟာ နာရီလည္တံ လက္တဲ့အတိုင္း ရစ္ပတ္ တည္ေဆာက္ထားခ်ည့္ ေတြ႔ရပါတယ္။  ဘာလို႔ ဒီလို တည္ေဆာက္ထားရလဲဆိုေတာ့ တကယ္လို႔ ရဲတိုက္ကို လာေရာက္ တိုက္ခိုက္ခ်ိန္ ကာကြယ္မယ့္သူေတြ ေလွကားက အဆင္းမွာ ညာလက္နဲ႔ တိုက္ခိုက္ႏိုင္ေအာင္ျဖစ္ပါတယ္။  လူအမ်ားစုကလည္း ညာသန္ပဲေလ..။ လာေရာက္ တိုက္ခိုက္သူအတြက္ကေတာ့ ေလွကားအတက္မွာ အဲ့ဒီအတိုင္းလုပ္ဖို႔  မလြယ္ေတာ့ပါဘူး။

ေနာက္တစ္ကြက္ကေတာ့ ေလွကားေတြဟာ အျမင့္နဲ႔ အက်ယ္ မတူၾကဘူး။ အဲ့ဒီလိုရွိတာေၾကာင့္ လာေရာက္တိုက္ခိုက္တဲ့သူေတြ အေနနဲ႔ မရင္ႏွီးတဲ့ ေနရာအေနအထားျဖစ္တာေၾကာင့္ ျပဳတ္က်ဖို႔ ေခ်ာ္လဲဖုိ႔ အလားအလာ ပိုမ်ားေစတယ္။ ပိုင္ရွင္ကေတာ့ အထစ္တိုင္းရဲ႕ အေနအထားကို သိေတာ့ ပိုျမန္ျမန္ လႈပ္ရွားႏုိင္ပါတယ္။

READ
နယ္ပယ္အသီးသီးက ကမာၻေက်ာ္ေတြရဲ႕ ငယ္ဘ၀ သမိုင္း၀င္ဓာတ္ပံုမ်ား

 

 ျမင္းစီးသူရဲေကာင္းေတြက ပက္က်ိနဲ႔ တိုက္ခိုက္ေနတဲ့ပံု ဘာေၾကာင့္ရွိခဲ့လဲ…
British Library

(၁၃) ရာစု အကုန္ပိုင္းေလာက္မွာ ဒီလိုပံု ပါတဲ့ လက္ေရးစာမူေတြကို ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္းမွာ ဖန္တီးခဲ့ၾကတယ္။ ပက္က်ိ သတၱ၀ါကို အလယ္ေခတ္ အႏုပညာသမားေတြ ဘာေၾကာင့္ သေဘာမက်ၾကလဲဆိုတာကို ပညာရွင္ေတြအေနနဲ႔ လံုး၀အတိအက်မသိႏိုင္ၾကပါဘူး။ ဒီအေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔လည္း ပံုျပင္မ်ားစြာရွိပါတယ္။ ပံုျပင္တစ္ခုကေတာ့ ပက္က်ိေတြ၊ ခရုေတြ အခြံကေန ထြက္လာတာဟာ ျပန္လည္ရွင္သန္ျခင္းရဲ႕ အမွတ္အသားတစ္ခုျဖစ္ျပီး ဒီပံုက တင္စားမႈ သက္သက္မွ်သာျဖစ္တယ္။

ေနာက္ပံုျပင္တစ္ခုကေတာ့ ပက္က်ိဟာ သူရဲေဘာနည္းျခင္းရဲ႕ အမွတ္အသားအျဖစ္ထည့္သြင္းထားဆိုျပီး ျဖစ္ေနျပန္ပါတယ္။ အျဖစ္ႏိုင္ဆံုးတစ္ခုကေတာ့ ပက္က်ိဟာ ျပင္သစ္ေတြနဲ႔ တိုက္ပြဲျဖစ္ခဲ့တဲ့ Lombards လူမ်ိဳးေတြကို ရည္ညႊန္းတယ္ဆိုတာပါပဲ။

ရုပ္ရွင္လိုမဟုတ္ဘူး… အျဖစ္မွန္နဲ႔ မတူဘူး….
armstreet

အလယ္ေခတ္ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ တကယ္ကို လွပၾကတဲ့ သူေတြပါ။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔မွာ ျပင္စရာ ဆင္စရာ အလွျပင္ အသံုးအေဆာင္ ပစၥည္းေတြ မရွိခဲ့ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ Game of Thrones ၾကည့္တဲ့သူေတြအေနနဲ႔ အဲ့ဒါက တင္ဆက္မႈတစ္ခုသာျဖစ္ေၾကာင္း သတိရသင့္ျပီး တကယ့္ တကယ္တမ္းမွာ အမွန္တရားက ပို ၾကမ္းတမ္းပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ မ်က္ခံုးေမႊး အတုလိုအပ္တဲ့အခါ ရွဥ့္တို႔ ၾကြက္တို႔လို သတၱ၀ါေတြရဲ႕ အေမြးအမွ်င္ေတြကို အသံုးျပဳခဲ့ၾကတယ္။

အသားေပၚက အမွတ္ အရာေတြဟာ (တင္းတိပ္၊ မွဲ႔) မေကာင္းဆိုး၀ါေတြဆီက ရရွိတာျဖစ္ျပီး ဖံုးကြယ္ရမယ့္ အရာေတြလို႔ လက္ခံယံုၾကည္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲ့ဒီ့အရာေတြကို ေဖ်ာက္ဖ်က္ဖို႔အတြက္ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ မိုးမခပင္က်ေရ၊ ယုန္ေသြးနဲ႔ တျခားေသာ ဆန္းျပားတဲ့ အရာေတြကို အသံုးျပဳခဲ့ၾကတယ္။

ျဖဳဖတ္ ျဖဴေလ်ာ္ျဖစ္ေနတာက ဖက္ရွင္တစ္ခုလို ျဖစ္ခဲ့ျပီး အဲ့ဒီလိုျဖစ္ဖို႔ အမ်ိဳးသမီးေတြက မာက်ဴရီ၊ အက္စစ္ တို႔ကို သံုးျပီး သူတို႔ရဲ႕ မ်က္နွာေတြကို  ျဖဴေအာင္လုပ္ခဲ့ၾကတယ္။

တစ္ကိုယ္ရည္ သန္႔ရွင္းမႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သူတို႔ဟာ အလွအျပင္ပစၥည္းေတြ ဘာမွ မသံုးဘူး။ ကိုယ္တိုက္ဆပ္ျပာအတြက္ ျပာမႈန္နဲ႔ အဆီကို ေရာစပ္ျပဳလုပ္ထားတာကို သံုးခဲ့ၾကပါတယ္။ မ်က္ႏွာေတြက ညစ္ပတ္ေနတာလည္း ျဖစ္ႏိုင္သလို အဲ့ဒီညစ္ပတ္ေနတာေတြကို ခုနက ေျပာတဲ့အရာနဲ႔ ေဆးေၾကာတာလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

Ref: Brightside

Matthew (ShweMOM)
SHARE