လ်စ္လ်ဴမ႐ႈထားသင့္တဲ့ ကမၻာ့ေရအရင္းအျမစ္ ရွားပါးလာမႈ အႏၱရာယ္ ၈ ခ်က္

ယေန႔ မတ္လ ၂၂ ရက္ေန႔ဟာဆိုရင္ေတာ့ World Water Day ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္ကစလို႔ ႏွစ္စဥ္ မတ္လ ၂၂ ရက္ေန႔တုိင္း ကမၻာ့ကုလသမဂၢကေန ႀကီးမွဴးက်င္းပခဲ့ပါတယ္။ World Water Day ကို က်င္းပရတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ သန္႔စင္တဲ့ ေရခ်ိဳအရင္းအျမစ္ ရွားပါးလာမႈကို ကမၻာသူကမၻာသားတုိ႔ ဂ႐ုျပဳမိၿပီး ေရအရင္းအျမစ္ကို ထိန္းသိမ္းေစလို႔တဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။

ယခု ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ World Water Day အတြက္ theme ကေတာ့ ‘Leaving no one behind’ ဆိုတဲ့ ေဆာင္ပုဒ္နဲ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ အဓိပၸာယ္ကေတာ့ လူတုိင္းအတြက္ အက်ိဳးျပဳႏုိင္မယ့္ ရည္မွန္းခ်က္ေတြကိုသာ ေဖာ္ေဆာင္ရမယ္ဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္ျဖစ္ပါတယ္။ ေအာက္မွာ ဆက္လက္ေဖာ္ျပေပးသြားမွာကေတာ့ ကမၻာတဝွမ္းမွာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ (ျဖစ္ေပၚလာေတာ့မယ့္) ေရရွားပါးလာမႈ အႏၱရာယ္ ၁၀ ခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။

Shutterstock

(၁) ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈ၊ လူဦးေရထူထပ္လာမႈ၊ စိုက္ပ်ိဳးေရးလိုအပ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ေရျဖဳန္းတီးမႈေတြေၾကာင့္ ၂၀၂၅ ခုႏွစ္ေရာက္တဲ့အခါ ကမၻာ့လူဦးေရတစ္ဝက္ေလာက္က ေရရွားပါးတဲ့ ေနရာေဒသေတြမွာ ေနထုိင္ရႏုိင္ေခ်ရိွတယ္လို႔ ယူနက္စကိုက ခန္႔မွန္းထားပါတယ္။

(၂) ၂၀၅၀ ခုႏွစ္ေရာက္တဲ့အခါ ကမၻာ့လူဦးေရက လက္ရိွ ၇.၇ ဘီလီယံကေန ၉.၇ ဘီလီယံအထိ တုိးလာႏုိင္ၿပီး ၿမိဳ႕ျပမွာ ေနထုိင္တဲ့ လူဦးေရက ၂ ဆျဖစ္လာႏုိင္ပါတယ္။ ထို ၂၀၅၀ ခုႏွစ္မွာ ကမၻာ့လူဦးေရရဲ႕ ၄၀ ရာခုိင္ႏႈန္း သို႔မဟုတ္ ၃.၉ ဘီလီယံက ေရအလြန္ရွားပါးမႈကို ရင္ဆုိင္လာရႏုိင္ေခ် ရိွေနပါတယ္။

READ
မထင္မွတ္ထားနည္းလမ္းေလးမ်ားနဲ႔ အႀကီးအက်ယ္ေထာင္ေထာက္ေျပးၾကသူမ်ား (၁)

(၃) ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႔အစည္း (WHO) ရဲ႕ ေဖာ္ျပခ်က္အရ လက္ရိွမွာ လူ ၁၀ ေယာက္မွာ ၃ ေယာက္ႏႈန္းျဖစ္တဲ့ ကမၻာ့လူဦးေရရဲ႕ ၂.၁ ဘီလီယံဟာ သန္႔ရွင္းတဲ့ ေသာက္သံုးေရကို မရရိွၾကပါဘူး။

Shutterstock

(၄) ကမၻာေပၚက လူ ၃ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္က လူ႔အေျခခံလိုအပ္ခ်က္ျဖစ္တဲ့ အိမ္သာကိုေတာင္ အသံုးမျပဳႏုိင္ၾကေသးပါဘူး။ လူ႔အညစ္အေၾကးနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ေရအရင္းအျမစ္ကေန ရတဲ့ ေရေတြကို လူဦးေရ ၂ ဘီလီယံက ေသာက္သံုးေနၾကရတယ္လို႔ WHO က ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ထုိမွတစ္ဆင့္ ေရကေန ျဖစ္ပြားတဲ့ အသည္းေရာင္ေရာဂါ၊ ဝမ္းေရာဂါေတြ ျဖစ္ပြားလာပါတယ္။

(၅) မသန္႔ရွင္းတဲ့ ေရေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားတဲ့ ေရာဂါေတြနဲ႔ ေသဆံုးသူဦးေရဟာ ကမၻာေပၚမွာ ႏွစ္စဥ္ ၁.၆ သန္း ရိွေနပါတယ္။

(၆) အေမရိကန္လို ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးႏုိင္ငံမ်ိဳးမွာေတာင္ အေျခခံအေဆာက္အအံု ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ေတြေၾကာင့္ ႏွစ္စဥ္ သန္႔ရွင္းတဲ့ေရ ၂.၁ ထရီလီယံ ဂါလန္ ဆံုး႐ံႈးမႈ ျဖစ္ပြားေနတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

READ
(၂၀၁၈)ခုႏွစ္ ျႏဴလက္နက္ အျမင့္ဆုံးပုိင္ဆုိင္ထားတဲ့ ႏုိင္ငံ(၅)ႏုိင္ငံ

(၇) အာဖရိကနဲ႔ အာရွတိုက္ရိွ ေရရွားပါးတဲ့ အရပ္ေဒသေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ေန႔စဥ္ပွ်မ္းမွ်ျခင္း တစ္ေန႔ကို ၄ မိုင္ အကြာအေဝး ေရသယ္ရပါတယ္လို႔ စစ္တမ္းမ်ားအရ သိရပါတယ္။ အဲဒီလို ေရရတဲ့ေနရာကေန မိမိအိမ္ကို သယ္ရတဲ့ ေရကလည္း သန္႔ရွင္းမႈ အျပည့္အဝရိွတယ္လို႔ အာမ မခံႏုိင္ပါဘူး။

Shutterstock

(၈) ကမၻာတဝွမ္းက အဝီစိေရတြင္းေတြရဲ႕ သံုးပံုတစ္ပံုဟာ ခမ္းေျခာက္သြားခဲ့ၾကပါၿပီ။

ကမၻာ့ေရရွားပါးမႈဟာ တကယ္အေလးအနက္ထားစဥ္းစားရမယ့္ ျပႆနာ ျဖစ္လာခဲ့ပါၿပီ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လုပ္ႏုိင္တာေတြကေတာ့ ေရကို လိုတာထက္ အလြန္အကၽြံ မျဖဳန္းတီးမိေအာင္ သတိထားရမယ္၊ ေရေတြကို အေလအလြင့္ျဖစ္ၿပီး မဆံုး႐ံႈးရေအာင္ ေသခ်ာစီမံသိုေလွာင္ရမယ္၊ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ကို ထိန္းသိမ္းၾကရမယ္၊ သစ္ပင္ေတြ တတ္ႏုိင္သေလာက္ စိုက္ၾကရပါမယ္။ ကမၻာ့ေရရွားပါးလာမႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အသိပညာေတြကိုလည္း လူထုအဖြဲ႔အစည္းထဲ တတ္ႏုိင္သေလာက္ ေဝမွ်ႏုိင္ေအာင္ ႀကိဳုးစားၾကရပါမယ္။

Ref: World Water Reserve

SHARE