တရားလြန္ဂိမ္းကစားျခင္းကို ေရာဂါတစ္ခုအျဖစ္ တရားဝင္သတ္မွတ္လိုက္တဲ့ W.H.O

shutterstock

ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇြန္လေလာက္ကတည္းက WHO (World Health Organization) မွ ႏုိင္ငံတကာအသိအမွန္ျပဴ က်န္းမာေရးျပႆနာထဲ ဂိမ္းအလြန္အကၽြံေဆာ့ျခင္းကို စိတ္က်န္းမာေရးျပႆနာတစ္ခုအျဖစ္ ထည့္သြင္းဖို႕အတြက္ လ်ာထားခဲ့ပါတယ္။ တစ္ႏွစ္နီးပါးၾကာတဲ့ အခ်ိန္တစ္ခုမွာေတာ့ ဒီအဆိုုျပဳခ်က္ကို အမ်ားဆႏၵေကာက္ခံကာ တရားဝင္စိတ္က်န္းမာေရးျပႆနာတစ္ရပ္အျဖစ္ သဘာတူခ်က္ရရွိကာ ထပ္ေပါင္းက်န္းမာေရးျပႆနာစာရင္းထဲ ထည့္သြင္းခဲ့ၾကပါၿပီ။

အျမဲတမ္းလိုလို ေရာဂါလကၡဏာအသစ္အသစ္ေတြနဲ႕ တိုးပြားေနတတ္တဲ့ ICD (International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems) စာရင္းရဲ႕ ၁၁ ႀကိမ္ျမာက္တည္းျဖတ္မႈစာရင္းမွာ “Gaming Disorder” လို႕ သံုးႏႈန္းထားၿပီး စြဲလမ္းျခင္းေၾကာင့္ေျဖစ္ေပၚလာတတ္တဲ့ ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့အျပဳအမူမ်ားဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ ထည့္သြင္းထားခဲ့တာပါ။

shutterstock

ICD-11 ရဲ႕ ေဖာ္ျပခ်က္အရ အၾကမ္းဖ်င္းအဓိပၸာယ္ဖြင့္ရမယ္ဆိုရင္ေတာ လူတစ္ေယာက္ဟာ ဂိမ္းေဆာ့ဖို႕အတြက္ကိုပဲ အခ်ိန္ျပည့္စဥ္းစားၿပီး တျခားလႈပ္ရွားမႈေတြအေပၚ စိတ္မဝင္စားျခင္း၊ ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဳးေတြကို သိေနသာ္လည္း စိတ္ထဲမွာ ဥပကၡျပဳၿပီး ဂိမ္းေဆာ့တာကို မေလွ်ာ႕တာေတြပါဝင္လို႕ေနပါတယ္။ ဂိမ္းဆိုတဲ့ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ အြန္လိုင္းေရာ ေအာ့ဖ္လိုင္းဂိမ္းေရာ ပါဝင္ေနၿပီး ဘယ္အမ်ိဳးအစားရယ္လို႕ တိတိက်က်သတ္မွတ္ထားျခင္းမရွိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့လည္းအထူးသျဖင့္ ဘယ္ေတာ့မွမၿပီးဆံုးႏုိင္တဲ့ ကစားသူခ်င္းအခ်င္းခ်င္းခ်ိတ္ဆက္ေဆာ့ရတာမ်ိဳးေတြပါဝင္ေနပါတယ္။ အလြန္ကၽြံဂိမ္းေဆာ့ျခင္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႕အတြက္ဆိုရင္ေတာ့ အနည္းဆံုး ၁၂ လေလာက္ကို ပံုမွန္လူမႈပတ္ဝန္းက်င္မွာ က်င္လည္ရင္း ဂိမ္းမေဆာ့ဘဲေနခိုင္းရမယ္လို႕လည္း ICD-11 ထဲ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

READ
ဇိမ္ခံၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္မွ ပင္လယ္ေရေအာက္မွာ နစ္ျမဳပ္ခဲ့ရတဲ့ ေရာမကမ္းေျခ ၿမိဳ႕ကေလး

Gaming Disorder ရဲ႕ ကပ္လ်က္မွာေတာ့ ေလာင္းကစားနဲ႕ပတ္သက္တဲ့ Gambling Disorder ကိုလည္း ေဖာ္ျပထားၿပီး တျခားေသာစြဲလမ္းမႈဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြလည္း ပါဝင္ေနပါတယ္။ Gaming Disorder ထက္ ပိုဆိုးတဲ့ Hazardous Gaming ဆိုတဲ့ အမ်ိဳးအစားတစ္ခုလည္း ရွိေနပါေသးတယ္။ အဲဒါကေတာ့ က်န္းမာေရးအထိပါ ထိခိုက္ေစႏုိင္တဲ့ အဆင့္မ်ိဳးကိုပဲ ဆိုလိုတာပါ။ ခႏၶာကိုယ္က်န္းမာေရးအျပင္ စိတ္က်န္းမာေရးအထိပါ ထိခိုက္ေစႏုိင္တဲ့အဆင့္ပါ။

shutterstock

WHO မွ ယခုလိုထုတ္ျပန္လိုက္တဲ့အေပၚ အေမရိကန္၊ ဥေရာပ၊ ကေနဒါ၊ ၾသစေတးလ်၊ နယူးဇီလန္၊ ေတာင္ကိုရီးယား၊ ေတာင္အာဖရိကနဲ႕ ဘရာဇီးတို႕မွ ႏုိင္ငံတကာဗီဒီယိုဂိမ္းေလာကသားေတြကေတာ့ ဘဝင္မက်လ်က္ရွိေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း အခုလိုမ်ိဳး တရားဝင္မသတ္မွတ္ခင္ ယာယီတင္သြင္းထားတဲ့ အခ်ိန္မွာကတည္းကိုက ဂိမ္းစြဲလမ္းျခင္းကို စိတ္ေရာဂါနဲ႕ ခိုင္းႏိႈင္းတာကို ျဖဳတ္ခ်ေပးဖို႕အတြက္ လိုလားေနၾကပါတယ္။

ကန္႕ကြက္တဲ့ႏုိင္ငံေတြထဲက ေတာင္ကိုရီးယားဟာဆိုရင္ ကမၻာေပၚမွာ ခ်ိတ္ဆက္ကာေဆာ့ရတဲ့ အြန္လိုင္းဂိမ္းေတြနဲ႕ ႏုိင္ငံငံဝင္ေငြကို တိုးပြားေအာင္ျပဳလုပ္ေပးလ်က္ရွိေနတဲ့ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ WHO မွ တရားလြန္ဂိမ္းေဆာ့တာကို စာရင္းထဲတရားဝင္သတ္မွတ္ထားတာမ်ိဳးမဟုတ္ဘဲ လ်ာထားတဲ့အခ်ိန္မွာေတာင္ ေတာင္ကိုရီးယားအေနနဲ႕ ၁ ႏွစ္မျပည့္ခင္မွာတင္ ေဒၚလာသန္းေပါင္း ၉.၄၅ သန္းေလာက္ ဆံုးရံႈးသြားခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ပဲ ၂၀၁၉ ဧၿပီလ ၂၉ ရက္ေန႕တုန္းက ေတာင္ကိုရီးယား ယဥ္ေက်းမႈဝန္ႀကီးဌာနမွ WHO သုိ႕လိပ္မူၿပီး ျပန္လည္သံုးသပ္ေပးဖို႕ တရားဝင္စာတင္ခဲ့ပါေသးတယ္။

READ
အသဲယားဖြယ္ စူထြက္ေနတဲ့၀မ္းဗိုက္ၾကီးနဲ႔ ကိုယ္၀န္(၃)မႊာပူး လြယ္ထားရတဲ့ အမ်ိဳးသမီး

ဂိမ္းအလြန္အကၽြံေဆာ့တာဟာ စိတ္က်န္းမာေရးျပႆနာတစ္ရပ္အျဖစ္ ICD-11 ထဲမွာ တရားဝင္သတ္မွတ္လိုက္ၿပီျဖစ္ေသာ္လည္း လာမယ့္ ၂၀၂၂ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ၁ ရက္ေန႕မွာမွာ ကုသေရးလမ္းစဥ္ေတြနဲ႕တျခားေသာ ဆက္စပ္လုပ္ေဆာင္မႈေတြကို သင္ၾကားေလ့လာမွာျဖစ္တယ္လို႕လည္း WHO မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

shutterstock
Penny (ShweMom)
SHARE